Światło i cień — jak powstaje cień

Co to jest światło?

Światło to coś, dzięki czemu możemy widzieć otaczający nas świat. Bez światła wokół byłoby zupełnie ciemno i nie dostrzeglibyśmy żadnych przedmiotów. To właśnie światło wpada do naszych oczu i pozwala nam rozpoznawać kształty oraz kolory.

Skąd bierze się światło?

Światło pochodzi z różnych źródeł. Dzielimy je na:

• naturalne — Słońce, gwiazdy, ogień, błyskawica;
• sztuczne — lampa, latarka, świeca, ekran telewizora.

Najważniejszym źródłem światła dla Ziemi jest Słońce — to dzięki niemu mamy dzień.

Światło biegnie prosto

Bardzo ważną cechą światła jest to, że rozchodzi się po liniach prostych. Promienie światła biegną prosto we wszystkich kierunkach od źródła. Właśnie dlatego, gdy światło napotka przeszkodę, nie potrafi jej „obejść” — i wtedy powstaje cień.

Jak powstaje cień?

Cień powstaje, gdy światło napotyka nieprzezroczystą przeszkodę, przez którą nie może przejść. Za takim przedmiotem tworzy się ciemne miejsce — to właśnie cień. Im bliżej przedmiotu znajduje się źródło światła, tym cień jest większy. Cień zawsze pojawia się po stronie przeciwnej niż źródło światła.

Dlaczego cień się zmienia?

Cień zmienia długość i kierunek w zależności od położenia źródła światła. Dobrze widać to na przykładzie Słońca: rano i wieczorem, gdy Słońce jest nisko, cienie są długie; w południe, gdy Słońce jest wysoko, cienie są krótkie. Dlatego nasz własny cień raz jest długi, a raz krótki — wszystko zależy od pory dnia.

Zabawa cieniem

Z cieniem można się świetnie bawić. W ciemnym pokoju, mając tylko latarkę, da się układać dłonie tak, by na ścianie powstawały cienie przypominające zwierzęta — to tak zwany teatr cieni. Można też obserwować, jak cień zmienia wielkość, gdy przybliżamy lub oddalamy przedmiot od światła. Takie zabawy pokazują w prosty sposób, jak działa światło.

Światło może się odbijać

Światło nie tylko biegnie prosto, ale potrafi się też odbijać od gładkich powierzchni. Najlepszym przykładem jest lustro — odbija ono promienie światła, dzięki czemu widzimy w nim swoje odbicie. Światło odbija się także od wody i błyszczących przedmiotów. To kolejna ważna właściwość światła, obok rozchodzenia się po liniach prostych.

Przedmioty przezroczyste i nieprzezroczyste

Nie każdy przedmiot rzuca wyraźny cień. Przedmioty przezroczyste, takie jak szkło czy czysta woda, przepuszczają światło, więc ich cień jest słaby. Przedmioty nieprzezroczyste (np. drewno, kamień, człowiek) całkowicie zatrzymują światło i dają wyraźny cień. To pokazuje, jak światło i cień są ze sobą ściśle powiązane.

Dlaczego światło jest ważne?

Światło jest potrzebne nie tylko po to, by widzieć. Dzięki światłu Słońca rosną rośliny, ogrzewa się powietrze i woda, a na Ziemi panuje dzień. Światło wpływa też na nasze samopoczucie — w słoneczne dni zwykle mamy więcej energii. Dlatego światło jest jednym z najważniejszych zjawisk w przyrodzie i warunkiem życia na naszej planecie. Bez niego nie byłoby ani roślin, ani zwierząt, ani ludzi, a Ziemia byłaby zimnym i ciemnym miejscem.