Termometr i temperatura — jak mierzymy ciepło
Temperatura mówi, jak ciepło lub zimno jest danemu ciału. Mierzymy ją termometrem, a podajemy w stopniach Celsjusza (°C). Woda zamarza w temperaturze 0°C, a wrze w 100°C. Prawidłowa temperatura ciała człowieka to około 36,6°C.
Co to jest temperatura?
Temperatura mówi nam, jak ciepło lub zimno jest danemu ciału lub otoczeniu. Dzięki niej możemy stwierdzić, czy na dworze jest mroźno, czy upalnie, albo czy woda w czajniku jest już gorąca.
Czym mierzymy temperaturę?
Temperaturę mierzymy termometrem. To przyrząd, który pokazuje, ile stopni ma dane ciało lub powietrze. Wynik podajemy najczęściej w stopniach Celsjusza, oznaczanych symbolem °C.
Ważne temperatury wody
Dwie temperatury warto zapamiętać. Woda zamarza (zamienia się w lód) w temperaturze 0°C, a wrze (zaczyna parować, gotuje się) w temperaturze 100°C. To między innymi na podstawie tych punktów stworzono skalę Celsjusza.
Temperatura ciała człowieka
Zdrowy człowiek ma temperaturę ciała około 36,6°C. Gdy zachorujemy, temperatura może wzrosnąć — mówimy wtedy o gorączce. Do jej zmierzenia służy specjalny termometr lekarski. Dlatego mierzenie temperatury pomaga sprawdzić, czy ktoś jest zdrowy.
Temperatura dodatnia i ujemna
Temperatura może być dodatnia (powyżej zera) lub ujemna (poniżej zera). Temperatury ujemne zapisujemy ze znakiem minus, np. −5°C (pięć stopni poniżej zera). Zimą, gdy jest mróz, temperatura spada poniżej 0°C i woda na dworze zamarza.
Skala Celsjusza
Najczęściej używamy skali Celsjusza, w której temperaturę podajemy w stopniach oznaczanych °C. Jej dwa najważniejsze punkty to 0°C (zamarzanie wody) i 100°C (wrzenie wody). Skala wzięła nazwę od nazwiska uczonego, który ją zaproponował. To właśnie w niej podaje się temperaturę w prognozach pogody i w życiu codziennym.
Jak działa termometr?
W prostym termometrze znajduje się ciecz w cienkiej rurce. Gdy robi się cieplej, ciecz się rozszerza i podnosi w górę; gdy jest zimno — kurczy się i opada. Obok rurki jest podziałka ze stopniami, dzięki której odczytujemy temperaturę. Współcześnie używa się też termometrów elektronicznych, które pokazują wynik na wyświetlaczu.
Rekordy temperatury
Temperatury wokół nas bywają bardzo różne. Latem w Polsce powietrze nagrzewa się czasem powyżej 30°C, a zimą spada poniżej −20°C. Na świecie notowano upały przekraczające 50°C oraz mrozy poniżej −80°C. To pokazuje, jak ogromna potrafi być rozpiętość temperatur na naszej planecie.
Po co mierzymy temperaturę?
Pomiar temperatury przydaje się na co dzień. Sprawdzamy ją, by ubrać się odpowiednio do pogody, by zmierzyć gorączkę u chorego albo by dopilnować właściwej temperatury podczas gotowania. Różne termometry — pokojowy, zaokienny i lekarski — pomagają nam w różnych sytuacjach.
Temperatura a ubranie
Znajomość temperatury pomaga nam odpowiednio się ubrać. Gdy termometr pokazuje wysoką temperaturę, zakładamy lekkie ubrania; gdy jest mróz (temperatura poniżej zera), potrzebujemy ciepłej kurtki, czapki i rękawiczek. Dlatego rano warto sprawdzić, ile stopni jest na dworze, zanim wyjdziemy z domu — dzięki temu nie zmarzniemy ani się nie przegrzejemy. To jeden z najprostszych i najczęstszych sposobów wykorzystania pomiaru temperatury w codziennym życiu, obok sprawdzania gorączki u chorego czy pilnowania temperatury podczas gotowania. Termometr jest więc jednym z najbardziej przydatnych przyrządów pomiarowych, których używamy w domu niemal codziennie.