Magnesy — przyciąganie i bieguny magnetyczne

Co to jest magnes?

Magnes to przedmiot, który potrafi przyciągać niektóre rzeczy, nie dotykając ich nawet bezpośrednio. Działa na nie niewidzialna siła zwana magnetyzmem. Magnesy mają różne kształty — bywają sztabkowe, podkowiaste albo okrągłe.

Co przyciąga magnes?

Magnes przyciąga przedmioty wykonane z żelaza i stali — na przykład spinacze, gwoździe, śrubki czy klucze. Nie przyciąga natomiast rzeczy z drewna, plastiku, papieru ani szkła. Dlatego magnesem można przyciągnąć metalowy spinacz, ale nie ołówek czy gumkę.

Dwa bieguny magnesu

Każdy magnes ma dwa bieguny: północny (oznaczany literą N) i południowy (oznaczany literą S). To w okolicach biegunów siła magnesu jest najsilniejsza. Bieguny zawsze występują parami — nie ma magnesu, który miałby tylko jeden biegun.

Przyciąganie i odpychanie

Bieguny magnesów zachowują się według prostej zasady:

• bieguny różne (N i S) przyciągają się;
• bieguny jednakowe (N i N albo S i S) odpychają się.

Można to poczuć, zbliżając do siebie dwa magnesy — raz „kleją się” do siebie, a raz „uciekają”.

Ziemia jak wielki magnes

Co ciekawe, cała Ziemia zachowuje się jak ogromny magnes i ma swoje bieguny magnetyczne. Właśnie dlatego działa kompas — jego namagnesowana igła zawsze ustawia się w kierunku północy. Dzięki temu kompas od wieków pomaga podróżnikom odnaleźć właściwy kierunek.

Pole magnetyczne

Wokół każdego magnesu istnieje pole magnetyczne — niewidzialny obszar, w którym działa jego siła. To właśnie dzięki niemu magnes może przyciągać przedmioty bez dotykania ich. Pole jest najsilniejsze tuż przy biegunach, a im dalej od magnesu, tym jego działanie słabsze. Choć pola nie widać, można je pokazać, na przykład rozsypując wokół magnesu drobne opiłki żelaza, które ułożą się w charakterystyczne linie.

Magnes na co dzień

Z magnesami spotykamy się częściej, niż się wydaje. Przyczepiamy nimi karteczki do lodówki, znajdziemy je w zapięciach toreb, w głośnikach i słuchawkach. Magnesy bywają też zabawkami — z magnetycznych klocków można budować różne kształty. To pokazuje, że magnetyzm jest nie tylko ciekawy, ale i bardzo przydatny w życiu codziennym.

Gdzie używamy magnesów?

Magnesy są wokół nas częściej, niż myślimy. Znajdziemy je w kompasach, w zamknięciach drzwiczek lodówki, w zabawkach, głośnikach, a także w silnikach elektrycznych. Bez magnesów wiele urządzeń nie mogłoby działać. Dlatego magnetyzm to bardzo ważne i pożyteczne zjawisko.

Magnesy naturalne i sztuczne

Magnesy dzielimy na naturalne i sztuczne. Magnesy naturalne to specjalne kamienie (zwane magnetytem), które przyciągają żelazo — ludzie odkryli je już w starożytności. Magnesy sztuczne wytwarza dziś człowiek, na przykład namagnesowując stal. To właśnie sztuczne magnesy, w różnych kształtach i rozmiarach, najczęściej widujemy na co dzień. Z czasem niektóre magnesy mogą tracić swoją siłę, dlatego warto obchodzić się z nimi ostrożnie i przechowywać je z dala od delikatnych urządzeń elektronicznych, takich jak telefony, komputery czy karty z paskiem magnetycznym, które silny magnes mógłby uszkodzić. Przy zachowaniu ostrożności magnesy są jednak bezpieczne i bardzo przydatne w codziennym użyciu.