Nizina Wschodnioeuropejska — cechy
Nizina Wschodnioeuropejska to największa równina Europy, sięgająca od Polski po Ural. Wyróżnia ją wzorcowy układ pasowy stref roślinnych.
Nizina Wschodnioeuropejska to największa równina Europy, rozciągająca się od Polski po Ural. Bywa nazywana Niziną Rosyjską.
Położenie i wielkość
- Powierzchnia — około 4 milionów kilometrów kwadratowych
- Zasięg — od Bałtyku i Karpat po Ural i Kaukaz
- Wysokość — przeważnie poniżej 200 metrów
- Rzeki — Wołga, Dniepr, Don, Dźwina, Peczora
To druga co do wielkości nizina świata, po Nizinie Amazonki. Jej rozległość i brak barier górskich miały istotny wpływ na historię regionu, ułatwiając zarówno migracje, jak i wyprawy wojenne.
Strefowość klimatu i roślinności
Obszar rozciąga się przez kilka stref klimatycznych, co daje wyraźny układ pasowy roślinności z północy na południe:
- Tundra — nad Oceanem Arktycznym
- Tajga — lasy iglaste
- Lasy mieszane — pas środkowy
- Step leśny i step — na południu
- Półpustynie — nad Morzem Kaspijskim
Ten równoleżnikowy układ stref jest podręcznikowym przykładem strefowości, bo brak gór pozwala jej wystąpić w niemal czystej postaci — na innych obszarach zaburzają ją bariery orograficzne.
Czarnoziemy
W strefie stepowej występują najżyźniejsze gleby świata, powstałe z rozkładu traw w warunkach umiarkowanej wilgotności. Ich warstwa próchnicy sięga miejscami metra grubości.
To głównie dzięki nim Ukraina i południowa Rosja należą do czołowych producentów zbóż. Czarnoziemy odnawiają się jednak bardzo powoli — utracona przez erozję warstwa odtwarza się setkami lat, co czyni ochronę tych gleb kwestią wykraczającą poza pojedyncze pokolenie.
Ukształtowanie
Północną część ukształtował lądolód, pozostawiając jeziora, moreny i pradoliny. Południe pozostało poza jego zasięgiem i ma rzeźbę wypracowaną głównie przez rzeki oraz procesy eoliczne.
Główne rzeki
- Wołga — najdłuższa rzeka Europy, uchodzi do Morza Kaspijskiego
- Dniepr — trzecia co do długości, uchodzi do Morza Czarnego
- Don — uchodzi do Morza Azowskiego
- Peczora i Dźwina — kierują się na północ, do Oceanu Arktycznego
Wołga jest przy tym rzeką bezodpływową w skali oceanicznej, bo Morze Kaspijskie nie ma połączenia z oceanem. To rzadkość wśród wielkich rzek świata.
Znaczenie gospodarcze i historyczne
Brak naturalnych granic sprzyjał zarówno wymianie handlowej, jak i ekspansji terytorialnej. Szlaki rzeczne łączyły Bałtyk z Morzem Czarnym już we wczesnym średniowieczu.
Region jest zasobny w surowce: rudy żelaza w rejonie Kurska, węgiel w Zagłębiu Donieckim, ropę i gaz na północy. Rozmieszczenie tych zasobów wpłynęło na uprzemysłowienie i rozmieszczenie ludności, tworząc skupiska przemysłowe oddalone od siebie o setki kilometrów.