Nizina Wielkopolska — położenie i cechy

Nizina Wielkopolska to kraina geograficzna w zachodniej Polsce, w dorzeczu Warty. Wyróżnia ją równoleżnikowy układ dolin i najniższe w kraju opady.

Położenie i cechy

• Położenie — zachodnia Polska, dorzecze Warty i Noteci
• Wysokość — przeważnie 50–150 metrów
• Rzeźba — równinna, z pradolinami i wałami morenowymi
• Rzeki — Warta, Noteć, Obra, Prosna

Pradoliny

Charakterystyczne są szerokie doliny biegnące ze wschodu na zachód. Powstały jako drogi odpływu wód z topniejącego lądolodu, które nie mogły płynąć na północ, bo drogę blokował lód.

Woda spływała więc wzdłuż czoła lodowca, żłobiąc pradoliny — formy znacznie szersze niż koryta obecnych rzek. Dzisiejsza Warta płynie miejscami dnem pradoliny, wykorzystując tylko niewielką jej część.

Najsuchszy region Polski

Opady na Nizinie Wielkopolskiej należą do najniższych w kraju i miejscami nie przekraczają 500 milimetrów rocznie. Przyczyną jest położenie w cieniu opadowym oraz oddalenie od gór.

W połączeniu z przepuszczalnym podłożem prowadzi to do okresowych niedoborów wody, dotkliwych dla rolnictwa. Region jest jednym z obszarów najbardziej narażonych na susze, mimo że nie należy do najcieplejszych.

Rolnictwo

Mimo niedoboru wody Wielkopolska należy do najlepiej rozwiniętych rolniczo regionów kraju. Decydują o tym żyzne gleby, długi okres wegetacyjny oraz tradycja gospodarowania sięgająca zaboru pruskiego.

Uprawia się tu głównie pszenicę, buraki cukrowe i rzepak, a hodowla trzody chlewnej należy do największych w Polsce. Wysoka kultura rolna sprawia, że plony z hektara są wyższe niż przeciętne, co częściowo rekompensuje niekorzystne warunki wodne.

Jeziora i formy polodowcowe

W północnej części niziny występują jeziora rynnowe, wąskie i głębokie, powstałe w rynnach wyżłobionych przez wody płynące pod lodowcem. Największe z nich to Jezioro Powidzkie.

Na południu jezior praktycznie nie ma, bo obszar objęło starsze zlodowacenie. Nizina Wielkopolska dobrze pokazuje więc granicę między krajobrazem młodoglacjalnym a staroglacjalnym — przebiega ona mniej więcej przez środek regionu.

Miasta i gospodarka

Największym ośrodkiem jest Poznań, a poza nim Kalisz, Konin i Gniezno. Region ma dobrze rozwinięty przemysł spożywczy, oparty na miejscowym rolnictwie, oraz maszynowy i motoryzacyjny.

W okolicach Konina wydobywa się węgiel brunatny metodą odkrywkową, co przekształciło krajobraz na dużym obszarze. Wyrobiska po zakończonej eksploatacji zalewa się wodą, tworząc zbiorniki — to rozwiązanie standardowe, choć odtworzenie pierwotnych stosunków wodnych pozostaje niemożliwe.