Nizina Zachodniosyberyjska — cechy

Nizina Zachodniosyberyjska to rozległa równina między Uralem a rzeką Jenisej, w azjatyckiej części Rosji. Zajmuje około 2,6 miliona kilometrów kwadratowych.

Położenie i cechy

• Granice — Ural na zachodzie, Jenisej na wschodzie
• Rzeki — Ob, Irtysz, Jenisej
• Wysokość — przeważnie poniżej 100 metrów
• Klimat — kontynentalny, surowy, z mroźnymi zimami

To jedna z najbardziej płaskich rozległych równin świata. Różnice wysokości na przestrzeni setek kilometrów wynoszą tam zaledwie kilkadziesiąt metrów.

Dlaczego jest tak zabagniona

Nizina należy do najbardziej podmokłych obszarów świata — bagna zajmują znaczną część jej powierzchni. Składają się na to trzy przyczyny działające jednocześnie.

• Płaskość terenu — woda nie ma spadku, więc odpływa bardzo wolno
• Wieczna zmarzlina — nieprzepuszczalne podłoże zatrzymuje wodę przy powierzchni
• Kierunek rzek — płyną na północ, gdzie ujścia rozmarzają później niż górne biegi

Ostatnia przyczyna daje efekt szczególny: wiosną woda z topniejących śniegów napotyka wciąż zamarznięte ujście i rozlewa się na ogromnych obszarach, zamiast spłynąć do morza.

Wieczna zmarzlina

Grunt pozostaje zamarznięty przez cały rok do znacznej głębokości, a rozmarza jedynie cienka warstwa powierzchniowa. Utrudnia to budownictwo, bo ogrzany budynek powoduje osiadanie podłoża.

Domy stawia się więc na palach, z przestrzenią wentylacyjną pod podłogą. Ocieplanie klimatu narusza jednak stabilność zmarzliny, co uszkadza istniejącą zabudowę i infrastrukturę przesyłową na rozległych obszarach.

Znaczenie gospodarcze

Pod niziną zalegają największe rosyjskie złoża ropy naftowej i gazu ziemnego. Ich eksploatacja w trudnych warunkach wymaga kosztownej infrastruktury.

Zaludnienie pozostaje niskie i skupione wzdłuż rzek oraz przy ośrodkach wydobywczych. Rozległe obszary bagien i tajgi są praktycznie niezamieszkane.

Strefy roślinne

• Tundra — na północy, nad Oceanem Arktycznym
• Tajga — lasy iglaste, największa część niziny
• Lasostep — strefa przejściowa
• Step — na południu, gleby żyźniejsze

Układ stref jest równoleżnikowy, podobnie jak na Nizinie Wschodnioeuropejskiej. Brak przeszkód terenowych sprawia, że przejścia między strefami są stopniowe i rozciągają się na setki kilometrów.

Porównanie z innymi wielkimi nizinami

Pod względem powierzchni ustępuje Amazonce i Nizinie Wschodnioeuropejskiej, ale wyróżnia się skalą zabagnienia i surowością klimatu. Bagna Wasiugańskie należą do największych na świecie.

Torfowiska te magazynują ogromne ilości węgla nagromadzonego przez tysiące lat. Ich rozmarzanie wraz z ociepleniem klimatu uwalnia gazy cieplarniane, co czyni region istotnym z punktu widzenia badań nad klimatem.