Nizina Gangesu — położenie i cechy

Nizina Gangesu to rozległa równina w północnych Indiach i Bangladeszu, utworzona z osadów rzecznych. Należy do najgęściej zaludnionych obszarów świata.

Położenie i wielkość

• Powierzchnia — około 700 tysięcy kilometrów kwadratowych
• Państwa — Indie, Bangladesz, częściowo Nepal i Pakistan
• Rzeki — Ganges, Brahmaputra, Indus i ich dopływy
• Wysokość — przeważnie poniżej 200 metrów

Jak powstała

Nizina wypełnia rozległe obniżenie u podnóża Himalajów, powstałe przy zderzeniu płyty indyjskiej z eurazjatycką. Rzeki spływające z gór nanoszą tam osady od milionów lat.

Warstwa osadów sięga miejscami kilku kilometrów grubości. To jeden z najgrubszych takich pokładów na świecie i wciąż narasta, bo góry wciąż się podnoszą, a erozja wciąż dostarcza materiału.

Monsun

Klimat kształtuje monsun letni, przynoszący od czerwca do września ogromne opady. W tym czasie spada niekiedy ponad osiemdziesiąt procent rocznej sumy.

Rolnictwo jest od niego całkowicie zależne — opóźniony albo słaby monsun oznacza nieurodzaj na obszarze zamieszkanym przez setki milionów ludzi. Ten sam mechanizm powoduje jednak coroczne powodzie, zwłaszcza w delcie na terenie Bangladeszu.

Zaludnienie i rolnictwo

Żyzne gleby aluwialne i dostęp do wody sprawiły, że obszar ten zamieszkuje ponad czterysta milionów osób. Gęstość zaludnienia miejscami przekracza tysiąc osób na kilometr kwadratowy.

Uprawia się głównie ryż, pszenicę i trzcinę cukrową, często zbierając dwa plony rocznie. Presja na ziemię jest tak duża, że gospodarstwa bywają mniejsze niż hektar, a nadmierne pobieranie wód podziemnych do nawadniania obniża ich poziom szybciej, niż zdołają się odnawiać.

Delta Gangesu i Brahmaputry

U ujścia obu rzek leży największa delta świata, zajmująca około stu tysięcy kilometrów kwadratowych. Znajdują się tam rozległe lasy namorzynowe zwane Sundarbanami.

Obszar leży niemal na poziomie morza, przez co jest wyjątkowo narażony na cyklony i podnoszenie się poziomu oceanu. Bangladesz bywa z tego powodu wskazywany jako kraj najbardziej zagrożony skutkami zmian klimatu — nie z powodu emisji, lecz samego położenia.

Porównanie z Niziną Chińską

• Podobieństwa — geneza rzeczna, żyzne gleby, ogromne zaludnienie
• Różnice — Ganges zasilany monsunem, Huang He topnieniem i deszczami
• Uprawy — nad Gangesem ryż, na Nizinie Chińskiej pszenica i kukurydza

Oba obszary pokazują tę samą prawidłowość: wielkie niziny aluwialne stają się kolebkami cywilizacji, bo łączą dostęp do wody z żyznością odnawianą przez wylewy.

Warto dodać, że Ganges ma dla hinduizmu znaczenie religijne — uchodzi za rzekę świętą, a kąpiel w niej jest elementem praktyk pielgrzymkowych. Nakłada się to na poważny problem zanieczyszczenia ściekami komunalnymi i przemysłowymi, przez co programy oczyszczania rzeki prowadzone od kilkudziesięciu lat mają wymiar zarówno ekologiczny, jak i kulturowy.