Nizina Amazonki — cechy i znaczenie

Nizina Amazonki to największa równina świata, zajmująca około 5 milionów kilometrów kwadratowych w dorzeczu Amazonki. Porasta ją najrozleglejszy las równikowy.

Położenie i wielkość

• Powierzchnia — około 5 milionów kilometrów kwadratowych
• Państwa — głównie Brazylia, także Peru, Kolumbia i Ekwador
• Wysokość — przeważnie poniżej 200 metrów
• Klimat — równikowy wilgotny, opady powyżej 2000 mm rocznie

Amazonka

Rzeka niesie najwięcej wody na świecie — więcej niż kolejne siedem największych razem wziętych. Jej dorzecze obejmuje ponad tysiąc dopływów.

Spór o to, czy Amazonka jest najdłuższą rzeką świata, trwa od dawna i zależy od tego, który z jej źródłowych cieków uznamy za początek. Pod względem ilości niesionej wody pierwszeństwo nie budzi wątpliwości.

Las równikowy

Rośnie tu ponad połowa wszystkich gatunków roślin i zwierząt lądowych. Las ma budowę piętrową, a większość życia skupia się w koronach drzew, gdzie dociera światło.

Zaskakujące jest, że gleby są tu ubogie. Składniki odżywcze krążą niemal wyłącznie w żywej materii, a po wycince szybko wypłukują się z odsłoniętego podłoża — dlatego ziemia wykarczowana pod uprawę traci żyzność po kilku latach.

Znaczenie i zagrożenia

Las pochłania dwutlenek węgla i wpływa na obieg wody w skali kontynentu, wytwarzając wilgoć niesioną dalej w głąb lądu. Wycinka pod pastwiska i uprawy soi zmniejsza jego powierzchnię od dziesięcioleci.

Badacze wskazują na możliwość przekroczenia punktu, po którym las nie odtworzy już własnego obiegu wilgoci i zacznie przekształcać się w sawannę. Byłaby to zmiana nieodwracalna w skali ludzkiego życia, obejmująca obszar wielkości połowy Europy.

Rzeka bez mostów

Na głównym biegu Amazonki w Brazylii nie ma ani jednego mostu. Powodem jest brak dróg wymagających przeprawy oraz trudność budowy na terenie zalewowym o szerokości sięgającej kilkudziesięciu kilometrów.

Transport odbywa się głównie rzeką, która pełni funkcję głównego szlaku komunikacyjnego. Statki oceaniczne docierają do Manaus, oddalonego od ujścia o ponad półtora tysiąca kilometrów.

Porównanie z innymi nizinami

• Nizina Amazonki — około 5 mln km², las równikowy
• Nizina Wschodnioeuropejska — około 4 mln km², strefowość
• Nizina Zachodniosyberyjska — około 2,6 mln km², bagna
• Nizina Chińska — około 0,4 mln km², rolnictwo

Amazonia wyróżnia się nie tylko rozmiarem, ale też niskim zaludnieniem. W odróżnieniu od nizin aluwialnych Azji, gdzie żyzne gleby przyciągnęły miliony ludzi, ubogie podłoże Amazonii nie sprzyjało rozwojowi rolnictwa na dużą skalę.