Rodzaje chmur — nazwy, wygląd i pogoda
Chmury dzieli się według wysokości na wysokie (cirrus), średnie (altocumulus), niskie (stratus) oraz o budowie pionowej (cumulus i cumulonimbus). Nazwy tworzy się z łacińskich określeń kształtu.
Nazwy chmur wyglądają na trudne, ale opierają się na kilku łacińskich słowach, które łączy się ze sobą. Znając je, można odczytać wygląd chmury z samej nazwy — i przewidzieć pogodę.
Cztery podstawowe człony nazw
- cirrus — pierzasty, włóknisty
- cumulus — kłębiasty, o wyraźnych wypukłościach
- stratus — warstwowy, rozciągnięty poziomo
- nimbus — deszczowy, przynoszący opad
Dochodzą przedrostki określające piętro: cirro- (wysoko) i alto- (średnio). Z tych elementów składa się większość nazw — cirrostratus to warstwowa chmura wysoka, a nimbostratus warstwowa deszczowa.
Chmury wysokie (powyżej 6 km)
- Cirrus — delikatne, pierzaste smugi. Zbudowane z kryształków lodu. Zwiastują zmianę pogody w ciągu doby.
- Cirrocumulus — drobne kłaczki układające się w regularny wzór, potocznie „baranki”
- Cirrostratus — cienka, mleczna zasłona; tworzy halo wokół Słońca lub Księżyca
Chmury średnie (2–6 km)
- Altocumulus — większe kłęby ułożone w ławice, często przed burzą
- Altostratus — szara zasłona, przez którą Słońce prześwituje jak przez mleczne szkło
Chmury niskie (poniżej 2 km)
- Stratus — jednolita szara warstwa, przy gruncie staje się mgłą; daje mżawkę
- Stratocumulus — szare kłęby zlewające się w warstwę, typowe dla pochmurnych dni bez opadu
- Nimbostratus — ciemna, gruba warstwa dająca ciągły, długotrwały opad
Chmury o budowie pionowej
- Cumulus — białe kłęby o płaskiej podstawie, typowe dla pogodnego dnia
- Cumulonimbus — chmura burzowa, sięgająca nawet 12 km wysokości
Cumulonimbus to jedyna chmura dająca burze z piorunami, grad i trąby powietrzne. Jej wierzchołek rozpłaszcza się w charakterystyczne kowadło, bo chmura sięga granicy troposfery i nie może rosnąć wyżej.
Jak przewidzieć pogodę z chmur
- Cirrus na czystym niebie — pogorszenie w ciągu 12–24 godzin
- Halo wokół Słońca — zbliżający się front ciepły, deszcz w ciągu doby
- Cumulus o płaskiej podstawie — pogoda stabilna, bez opadu
- Cumulus rosnący w pionie po południu — możliwa burza
- Nimbostratus — opad długotrwały, ale spokojny
Sekwencja cirrus → cirrostratus → altostratus → nimbostratus to klasyczny zapis nadciągającego frontu ciepłego, rozłożony na kilkanaście godzin.
Skąd biorą się chmury
Powstają, gdy wilgotne powietrze unosi się i ochładza. Przy pewnej temperaturze, zwanej punktem rosy, para wodna skrapla się na drobnych cząstkach pyłu — powstają kropelki tworzące chmurę.
Płaska podstawa chmur kłębiastych to właśnie wysokość, na której zachodzi skroplenie. Ponieważ warunki na danym obszarze są zbliżone, wszystkie chmury mają podstawę na tym samym poziomie — stąd wrażenie, że ktoś je równo przyciął.