Nizina Indusu — położenie i cechy

Nizina Indusu to równina w dorzeczu rzeki Indus, na terenie Pakistanu oraz częściowo Indii. Powstała z osadów naniesionych z Himalajów i Karakorum.

Położenie i cechy

• Państwa — głównie Pakistan, częściowo Indie
• Rzeka — Indus wraz z pięcioma dopływami Pendżabu
• Klimat — zwrotnikowy suchy, z porą monsunową
• Opady — niskie, na południu poniżej 200 mm rocznie

Nazwa Pendżab oznacza pięć rzek i odnosi się do dopływów Indusu. Region ten jest najżyźniejszą częścią niziny dzięki gęstej sieci rzecznej.

Rolnictwo oparte na nawadnianiu

Opady nie wystarczają do uprawy, więc rolnictwo opiera się niemal wyłącznie na nawadnianiu. Sieć kanałów należy do największych na świecie i powstawała od XIX wieku.

Woda pochodzi z topnienia lodowców oraz z monsunu. Zależność od jednego źródła czyni region wrażliwym na zmiany klimatu — cofanie się lodowców zmniejsza zasilanie rzek w porze suchej.

Zasolenie gleb

Wieloletnie nawadnianie bez odprowadzania nadmiaru wody prowadzi do gromadzenia soli przy powierzchni. Woda odparowuje, a sole pozostają.

Problem dotknął znacznej części gruntów uprawnych i wymaga kosztownych systemów drenażu. To zjawisko powtarza się wszędzie tam, gdzie nawadnia się gleby w suchym klimacie — samo doprowadzenie wody nie wystarcza, potrzebny jest też jej odpływ.

Cywilizacja doliny Indusu

Około 2500 lat przed naszą erą rozwinęła się tu jedna z najstarszych cywilizacji świata, z miastami Mohendżo-Daro i Harappa. Miały regularną zabudowę i system kanalizacji.

Pismo tej kultury pozostaje nieodczytane, więc wiedza opiera się głównie na wykopaliskach. Przyczyny upadku nie są pewne — wskazuje się na zmiany biegu rzek, susze oraz przemiany gospodarcze.

Spór o wodę

Indus i jego dopływy przepływają przez Indie i Pakistan, więc podział wód jest przedmiotem porozumień międzypaństwowych. Traktat z 1960 roku przydzielił poszczególne rzeki obu krajom.

Umowa przetrwała mimo kolejnych konfliktów zbrojnych między państwami. Bywa przywoływana jako przykład tego, że współpraca w sprawach zasobów naturalnych bywa trwalsza niż relacje polityczne.

Porównanie z Niziną Gangesu

• Indus — klimat suchy, rolnictwo z nawadniania
• Ganges — monsun, opady wystarczające do upraw
• Wspólne — osady z Himalajów, wysokie zaludnienie

Obie niziny powstały z materiału naniesionego z tych samych gór, ale różnią się dostępem do wody. Ganges leży w zasięgu wilgotnego monsunu, a dolina Indusu w cieniu opadowym — to decyduje o zupełnie innym charakterze rolnictwa.

Indus jako rzeka

Rzeka liczy około 3200 kilometrów i wypływa z Wyżyny Tybetańskiej. Uchodzi do Morza Arabskiego rozbudowaną deltą na południu Pakistanu.

Nazwa kraju Indie oraz określenie hinduizm wywodzą się od nazwy tej rzeki, choć jej dolny bieg leży dziś poza granicami Indii. To przykład tego, jak nazwy geograficzne trwają dłużej niż granice polityczne, które je pierwotnie uzasadniały.