Wypracowanie — plan i pomoc w pisaniu
Narzędzie pomaga zaplanować wypracowanie na zadany temat: układ, propozycje argumentów oraz wskazówki do wstępu i zakończenia.
Wypracowanie różni się od rozprawki tym, że nie zawsze wymaga bronienia tezy — może być opisem, charakterystyką, opowiadaniem albo analizą.
Formy wypracowań
- Rozprawka — udowodnienie stanowiska
- Charakterystyka — przedstawienie postaci wraz z oceną
- Opis — przedmiotu, krajobrazu albo przeżyć
- Opowiadanie — z zachowaniem chronologii i punktu kulminacyjnego
- Interpretacja — odczytanie sensu utworu z uzasadnieniem
Rozpoznanie formy z polecenia jest pierwszym krokiem. Napisanie rozprawki tam, gdzie oczekiwano charakterystyki, oznacza utratę punktów niezależnie od jakości tekstu.
Czasowniki w poleceniu
Polecenie zdradza wymaganą formę: „udowodnij” prowadzi do rozprawki, „scharakteryzuj” do charakterystyki, „opisz” do opisu, „zinterpretuj” do interpretacji.
Warto podkreślić ten czasownik przed rozpoczęciem pisania — to najprostszy sposób uniknięcia najkosztowniejszego błędu w całej pracy.
Proporcje
Wstęp i zakończenie powinny zajmować razem mniej więcej jedną piątą całości. Rozbudowany wstęp jest częstym objawem odkładania właściwej pracy — a oceniany jest głównie rozwinięcie.
Narzędzie a samodzielność
Narzędzie służy do zaplanowania pracy i sprawdzenia, czy własne argumenty się bronią. Oddanie wygenerowanego tekstu jako własnego jest naruszeniem zasad i przy tym rozpoznawalne — pracom pisanym bez zaangażowania brakuje odniesień do tego, co omawiano na lekcjach, a przykłady pozostają ogólnikowe.
Sensowne użycie to punkt wyjścia dla własnego myślenia, a nie jego zastąpienie. Umiejętność pisania buduje się przez pisanie, a jej brak ujawnia się przy pierwszej pracy klasowej.