Zmiana stylu i rejestru tekstu
Narzędzie zmienia styl tekstu: z potocznego na oficjalny, z rozbudowanego na prosty albo z opisowego na rzeczowy, zachowując treść.
Ten sam sens da się wyrazić w różnych rejestrach. Wybór zależy od odbiorcy i sytuacji, a niedopasowanie stylu bywa bardziej rażące niż drobne błędy.
Rejestry wypowiedzi
- Oficjalny — podania, wnioski, korespondencja urzędowa
- Neutralny — artykuły, opracowania, praca szkolna
- Potoczny — rozmowa, wiadomość do znajomego
- Naukowy — praca dyplomowa, referat
Styl potoczny nie jest gorszy — jest po prostu przeznaczony do innych sytuacji. Błędem jest dopiero pomieszanie rejestrów w jednym tekście, na przykład potoczny zwrot w podaniu.
Co zmienia się przy zmianie rejestru
- Słownictwo — „forsa” ustępuje „środkom finansowym”
- Długość zdań — oficjalny bywa dłuższy, choć nie musi
- Osoba — od pierwszej po formy bezosobowe
- Zwroty do adresata i formuły grzecznościowe
Upraszczanie tekstu urzędowego
Częstszą potrzebą niż podnoszenie rejestru jest jego obniżanie: zamiana zawiłego pisma na zrozumiałe. Pomagają trzy zabiegi: zamiana rzeczowników odczasownikowych na czasowniki, rozbicie długich zdań oraz porzucenie strony biernej.
Zdanie „dokonano weryfikacji poprawności złożonej dokumentacji” zamienia się w „sprawdziliśmy dokumenty” — przy tej samej treści i trzykrotnie krótszym zapisie.
Czego nie zmieniać
Zmiana stylu nie powinna naruszać treści merytorycznej. Przy tekstach prawnych i technicznych część sformułowań ma znaczenie ścisłe i uproszczenie zmienia wtedy sens — termin „może” w przepisie znaczy co innego niż „powinien”.