Kalkulator zwrotnicy — oblicz online
Ten kalkulator projektuje zwrotnicę głośnikową 1. rzędu: kondensator szeregowy dla głośnika wysokotonowego (C = 1/(2π·Z·f꜀)) i cewkę szeregową dla niskotonowego (L = Z/(2π·f꜀)). Dla 8 Ω i podziału 3 kHz: 6,6 µF oraz 0,42 mH.
🧮 Policz od razu
Co liczy kalkulator zwrotnicy?
Zwrotnica to „rozdzielnia” w kolumnie głośnikowej: basy kieruje do dużego woofera, góry — do delikatnego tweetera. Kalkulator projektuje najprostszą i najczęściej budowaną wersję — 1. rzędu: wystarczy jeden kondensator (szeregowo z wysokotonowym) i jedna cewka (szeregowo z niskotonowym). Podajesz impedancję głośników (4 lub 8 Ω) i częstotliwość podziału — dostajesz gotowe wartości C i L.
Dlaczego kondensator „lubi” góry, a cewka doły?
To czysta fizyka reaktancji. Kondensator stawia opór malejący z częstotliwością (1/2πfC): dla basów jest barierą, dla sopranów — przewodem; szeregowo z tweeterem tworzy więc filtr górnoprzepustowy i chroni go przed zabójczym basem. Cewka — dokładnie odwrotnie (2πfL): przepuszcza doły, dławi góry — idealna brama woofera. Dwa elementy, dwa lustrzane filtry, jeden podział pasma.
Przykład krok po kroku
Zestaw 8 Ω, podział 3000 Hz (typowo dla tweeterów kopułkowych): C = 1 ÷ (2π·8·3000) = 6,63 µF; L = 8 ÷ (2π·3000) = 0,42 mH. W sklepie bierzesz najbliższe wartości (6,8 µF — koniecznie foliowy, nie elektrolit! — i cewkę powietrzną ~0,45 mH) i zwrotnica gra. Głośniki 4 Ω? Wartości rosną dwukrotnie — sprawdź w kalkulatorze.
Jak wybrać częstotliwość podziału?
Reguły praktyków: tweeter musi być bezpieczny — dziel co najmniej oktawę powyżej jego rezonansu (dla typowych kopułek f꜀ ≥ 2,5–3,5 kHz); woofer nie powinien grać tam, gdzie już „krzyczy” (duże 8" kończą sensownie ok. 2–3 kHz). Pamiętaj o naturze 1. rzędu: łagodne 6 dB/oktawę oznacza, że wokół podziału oba głośniki grają razem — to daje spójność, ale wymaga zgodnej polaryzacji. Ostrzejsze cięcia (12/18 dB) to już zwrotnice wyższych rzędów.
Gdzie się to przydaje?
Budowa i naprawa kolumn DIY, wymiana spuchniętych kondensatorów w starych zestawach (najczęstsza usterka wieku!), car audio (ochrona tweeterów w drzwiach), dzielenie pasma do subwoofera, szkolne projekty z akustyki. Fizyka pod spodem to bliźniaki naszych kalkulatorów: filtr dolnoprzepustowy (sekcja basowa) i reaktancje z działu prądu przemiennego — tu podane w wersji „wkręć i graj”.