Kalkulator stopnia sprężania

Co dokładnie oznacza „11 do jednego”

Stopień sprężania to stosunek objętości nad tłokiem w jego dolnym położeniu do objętości w górnym położeniu. Wzór: (objętość skokowa + objętość komory) ÷ objętość komory. Wynik 11:1 znaczy, że mieszanka zostaje ściśnięta jedenastokrotnie, zanim nastąpi zapłon.

Im wyżej, tym sprawniej — do pewnej granicy

Wyższe sprężanie oznacza wyższą sprawność termodynamiczną, czyli więcej pracy z tej samej ilości paliwa. Granicę wyznacza spalanie stukowe: przy zbyt wysokim sprężaniu mieszanka zapala się sama, zanim dotrze do niej iskra. Powstająca fala ciśnienia niszczy tłoki i panewki — stąd charakterystyczny metaliczny dźwięk zwany „dzwonieniem” silnika.

Typowe wartości

Benzynowe wolnossące: 10–13:1, a przy bezpośrednim wtrysku nawet 14:1, bo paliwo wtryskiwane do cylindra chłodzi ładunek. Benzynowe doładowane: 8,5–10,5:1 — turbosprężarka podnosi ciśnienie, więc sprężanie geometryczne musi być niższe. Wysokoprężne: 14–18:1, bo tam zapłon następuje właśnie od sprężania, bez świec. Instalacja LPG znosi wyższe sprężanie, bo gaz ma liczbę oktanową ok. 105.

Precyzja jest bezlitosna

Zmiana objętości komory o jeden centymetr sześcienny potrafi zmienić stopień sprężania o kilka dziesiątych — dlatego przy planowaniu głowicy trzeba liczyć się z tym efektem. Na wynik wpływa też uszczelka pod głowicą (jej grubość dodaje objętości), kształt denka tłoka i objętość rowka nad pierwszym pierścieniem. Ten kalkulator liczy wartość geometryczną; sprężanie dynamiczne, uwzględniające fazy rozrządu, bywa wyraźnie niższe.

Kiedy się przydaje?

Przy planowaniu modyfikacji silnika, przy doborze uszczelki pod głowicę, przy szlifowaniu głowicy (co podnosi sprężanie), przy montażu instalacji LPG, przy dobieraniu paliwa o właściwej liczbie oktanowej oraz przy nauce budowy silników spalinowych.