Kalkulator prędkości obrotowej
Ten kalkulator przelicza prędkość obrotową na liniową i odwrotnie oraz wylicza obroty po przełożeniu pasowym lub zębatym, wraz ze zmianą momentu obrotowego.
🧮 Policz od razu
Obroty a prędkość na obwodzie
Zależność jest prosta: prędkość liniowa = π × średnica × obroty. Konsekwencja bywa zaskakująca — tarcza o średnicy 230 mm przy 6600 obrotach na minutę osiąga na krawędzi prawie 80 metrów na sekundę, czyli blisko 290 km/h. To dlatego tarcze do szlifierek mają nadrukowaną maksymalną prędkość obrotową, a jej przekroczenie kończy się rozerwaniem.
Przełożenie zamienia obroty na siłę
Przy przekładni pasowej lub zębatej obowiązuje: n₂ = n₁ × d₁ ÷ d₂. Koło napędzane o większej średnicy kręci się wolniej, ale z proporcjonalnie większym momentem. Iloczyn obrotów i momentu pozostaje w przybliżeniu stały — pomijając straty na tarciu. To fundament działania skrzyń biegów, wciągarek i reduktorów w wiertarkach.
Typowe prędkości obrotowe
Silnik indukcyjny zasilany z sieci 50 Hz: 2850 obr/min (dwubiegunowy) lub 1450 (czterobiegunowy). Silnik samochodowy: bieg jałowy 700–900, moc maksymalna 5000–6500. Dysk twardy: 5400 lub 7200. Wiertarka: 0–3000. Turbosprężarka: nawet 200 tysięcy obrotów na minutę — stąd wymagania wobec jej smarowania.
Herc, obrót i radian
Ta sama wielkość opisywana jest trzema jednostkami. Obroty na minutę to standard techniczny. Herc to obroty na sekundę (1450 obr/min = 24,2 Hz). Radian na sekundę pojawia się we wzorach fizycznych, gdzie ω = 2π × f. Kalkulator podaje pierwsze dwie, bo w praktyce warsztatowej to one są używane.
Prędkość skrawania
W obróbce metali kluczowa jest nie prędkość obrotowa, lecz prędkość skrawania mierzona na obwodzie narzędzia. Dla stali konstrukcyjnej wynosi ona ok. 30 m/min przy wiertle ze stali szybkotnącej — stąd wiertło 10 mm powinno pracować przy ok. 950 obrotach, a 20 mm już tylko przy 475. To dlatego duże wiertła kręcą się wolniej: przy tych samych obrotach ich krawędź poruszałaby się dwa razy szybciej i natychmiast się przegrzała.
Kiedy się przydaje?
Przy doborze przekładni pasowych i kół zębatych, przy sprawdzaniu dopuszczalnej prędkości tarcz i wierteł, przy projektowaniu napędów, przy przeliczaniu prędkości taśmociągu oraz przy nauce mechaniki i podstaw napędów.