Żona po niemiecku — die Frau

Żona po niemiecku to die Frau. Ten sam wyraz oznacza też kobietę oraz stanowi zwrot grzecznościowy odpowiadający polskiemu pani.

Trzy znaczenia wyrazu Frau

• kobieta — eine Frau
• żona — meine Frau
• pani — Frau Schmidt

O znaczeniu rozstrzyga kontekst i wyraz towarzyszący. Zaimek dzierżawczy wskazuje na żonę, a nazwisko po wyrazie na zwrot grzecznościowy.

Małżeństwo i rodzina

• der Mann — mąż oraz mężczyzna
• die Ehefrau i der Ehemann — formy jednoznaczne
• heiraten — pobrać się, poślubić
• verheiratet — żonaty, zamężna
• die Hochzeit — wesele, ślub

Człon Ehe- oznacza małżeństwo i usuwa dwuznaczność. Używa się go tam, gdzie z kontekstu nie wynika jasno, o którą relację chodzi — na przykład w dokumentach.

Czasownik heiraten

Wymaga biernika bez przyimka: Er heiratet sie, dosłownie on poślubia ją. To różnica wobec polszczyzny, gdzie mówimy o żeniciu się z kimś.

Kalka heiraten mit jest błędem częstym u osób uczących się. Czasowniki wymagające określonego przypadka trzeba zapamiętywać razem z nim, bo rekcja rzadko pokrywa się między językami.

Zwroty grzecznościowe

Do kobiety zwracamy się Frau z nazwiskiem, do mężczyzny Herr. Dawna forma Fräulein wobec niezamężnych kobiet wyszła z użycia i bywa odbierana jako niestosowna.

Podobnie zniknęło rozróżnienie w polszczyźnie, gdzie zwrot panna wobec dorosłej kobiety brzmi dziś archaicznie. Zmiany tego typu zachodzą w wielu językach równolegle, bo odzwierciedlają przemiany obyczajowe, a nie same reguły gramatyczne.

Rodzina po niemiecku

• die Familie — rodzina
• die Eltern — rodzice, tylko w liczbie mnogiej
• das Kind — dziecko, die Kinder — dzieci
• die Schwiegereltern — teściowie
• ledig — stanu wolnego, geschieden — rozwiedziony

Człon Schwieger- tworzy nazwy powinowatych, podobnie jak angielskie in-law. Zna go większość języków germańskich, bo relacje przez małżeństwo wymagały odrębnego nazewnictwa w prawie spadkowym.

Dane w formularzach

W dokumentach spotyka się rubryki Familienstand — stan cywilny, Geburtsname — nazwisko rodowe oraz Anrede — forma zwracania się.

Ostatnia pozycja wymaga wyboru między Herr a Frau. Coraz częściej formularze dopuszczają też pominięcie tego pola, co odzwierciedla zmiany podobne do tych, które usunęły z użycia formę Fräulein.

Rodzajniki przy nazwach osób

Nazwy osób mają zwykle rodzajnik zgodny z płcią: die Frau, der Mann. Wyjątkiem jest das Mädchen, czyli dziewczynka, rodzaju nijakiego przez końcówkę zdrobnienia.

Wszystkie rzeczowniki zakończone na -chen oraz -lein są nijakie, niezależnie od znaczenia. To jedna z niewielu reguł pozwalających przewidzieć rodzajnik zamiast go zapamiętywać — obejmuje też wyrazy takie jak das Brötchen, czyli bułeczka.