Panie po niemiecku — Damen i Frau

Panie po niemiecku to meine Damen w zwrocie zbiorowym albo Frau przy zwracaniu się do jednej osoby z nazwiskiem.

Zwroty do wielu osób

• Sehr geehrte Damen und Herren — Szanowni Państwo, forma oficjalna
• Meine Damen und Herren — Panie i Panowie, w wystąpieniach
• Liebe Kolleginnen und Kollegen — Drodzy Koledzy i Koleżanki

Formuła z Damen und Herren rozpoczyna listy do nieznanego adresata. Po zwrocie stawia się przecinek, a kolejne zdanie zaczyna małą literą — to reguła odwrotna niż w polszczyźnie.

Frau, Dame i Herrin

Wyraz die Frau oznacza kobietę oraz żonę i służy jako zwrot grzecznościowy z nazwiskiem. Die Dame jest określeniem bardziej formalnym, używanym w zwrotach zbiorowych.

Nie mówi się Dame Schmidt, lecz Frau Schmidt. Rozróżnienie to bywa mylące dla uczących się, bo w polszczyźnie wyraz pani pełni obie funkcje naraz.

Formy żeńskie zawodów

• der Lehrer — die Lehrerin
• der Arzt — die Ärztin
• der Schüler — die Schülerin
• der Student — die Studentin

Końcówka -in tworzy formy żeńskie, przy czym w części wyrazów pojawia się dodatkowo przegłos, jak w Ärztin. Liczba mnoga przyjmuje wtedy końcówkę -innen.

Zwracanie się w mowie

Do osób obcych stosuje się formę Sie, pisaną wielką literą i wymagającą czasownika w liczbie mnogiej. Do znajomych i dzieci mówi się du.

Przejście na formę du wymaga zwykle propozycji ze strony osoby starszej albo wyżej postawionej. W kulturze niemieckiej granica ta jest wyraźniejsza niż w polskiej, gdzie przejście na ty bywa mniej sformalizowane.

Tytuły i stopnie

• Frau Doktor — pani doktor
• Herr Professor — panie profesorze
• Frau Direktorin — pani dyrektor

Tytuły naukowe stosuje się w niemczyźnie znacznie częściej niż w wielu innych językach, zwłaszcza w Austrii. Pomijanie ich w korespondencji urzędowej bywa odbierane jako brak staranności.

Formy w liczbie mnogiej

Rzeczownik die Frau tworzy liczbę mnogą regularnie jako die Frauen, a die Dame jako die Damen. Oba przyjmują końcówkę bez przegłosu.

Warto zestawić to z wyrazami Mutter i Tochter, gdzie przegłos występuje. Przynależność do tej samej grupy znaczeniowej nie oznacza jednakowego wzorca odmiany — dlatego formę mnogą trzeba zapamiętywać razem z wyrazem, a nie wyprowadzać z analogii.

Zwroty w rozmowie

Przydają się formuły Entschuldigung — przepraszam, przy zaczepieniu, Könnten Sie mir helfen? — czy mógłby pan pomóc, oraz Vielen Dank — dziękuję bardzo.

Tryb przypuszczający w drugim zwrocie czyni pytanie grzeczniejszym niż forma oznajmująca. To ta sama zasada co w polszczyźnie, gdzie czy mógłby pan brzmi uprzejmiej niż czy pan może — uprzejmość wyraża się przez oddalenie od bezpośredniego żądania.