Lody po niemiecku — das Eis
Lody po niemiecku to das Eis. Ten sam wyraz oznacza również lód, a porcje określa się przez Kugel, czyli gałkę.
Lody po niemiecku to das Eis. Ten sam wyraz oznacza również lód, więc o znaczeniu rozstrzyga kontekst.
Lody i desery
- das Eis — lody oraz lód
- die Eiskugel — gałka lodów
- das Eishörnchen — lody w wafelku
- der Kuchen — ciasto, die Torte — tort
- die Schlagsahne — bita śmietana
Rzeczownik Eis jest niepoliczalny, więc nie tworzy liczby mnogiej. Porcje określa się przez Kugel: zwei Kugeln Eis, czyli dwie gałki lodów.
Smaki
- Schokolade — czekolada
- Erdbeere — truskawka, Vanille — wanilia
- Zitrone — cytryna, Nuss — orzech
- Pistazie — pistacja
Nazwy smaków łączy się z wyrazem Eis w jeden rzeczownik złożony: Schokoladeneis, Erdbeereis. Rodzajnik bierze się wtedy od ostatniego członu, więc pozostaje das.
Zamawianie
Przydają się zwroty Ich hätte gern ein Eis — poproszę lody, Was kostet eine Kugel? — ile kosztuje gałka oraz Zum Mitnehmen, bitte — na wynos.
Forma ich hätte gern to tryb przypuszczający, brzmiący uprzejmiej niż ich will. W sytuacjach usługowych używa się w niemczyźnie form przypuszczających, podobnie jak w polszczyźnie mówi się chciałbym zamiast chcę.
Pogoda i lód
Wyraz Eis w znaczeniu lodu pojawia się w złożeniach: das Eisbär to niedźwiedź polarny, a der Eiszapfen sopel. Przymiotnik eisig znaczy lodowaty.
Znaczenia te rozróżnia się bez trudu, bo w kontekście kulinarnym i pogodowym trudno o pomyłkę. To typowa sytuacja, w której wieloznaczność wyrazu nie utrudnia porozumienia, ponieważ kontekst rozstrzyga ją automatycznie.
Zamawianie w lodziarni
- Ich hätte gern zwei Kugeln — poproszę dwie gałki
- Schokolade und Vanille, bitte — czekoladę i wanilię
- Im Becher oder in der Waffel? — w kubeczku czy w wafelku
- Das macht drei Euro — to będzie trzy euro
Pytanie o kubeczek albo wafelek pada w niemieckich lodziarniach niemal zawsze. Warto znać oba wyrazy, bo bez odpowiedzi rozmowa się zatrzymuje.
Rodzajnik przy zamawianiu
Po czasowniku hätte gern stoi biernik, więc rodzajnik nieokreślony przyjmuje formę ein dla rodzaju nijakiego, a einen dla męskiego.
Powiemy ein Eis, ale einen Kaffee. Różnica widoczna jest wyłącznie przy rodzaju męskim — to najczęstsze miejsce pomyłek przy zamawianiu, bo pozostałe rodzaje form nie zmieniają.
Rzeczowniki złożone z Eis
- der Eisbecher — pucharek lodowy
- die Eisdiele — lodziarnia
- das Eiscafé — kawiarnia z lodami
- der Eiswürfel — kostka lodu
Niemczyzna tworzy takie połączenia bardzo swobodnie, łącząc wyrazy w jeden bez łącznika. Rodzajnik całości zawsze bierze się od ostatniego członu, więc die Eisdiele jest rodzaju żeńskiego jak die Diele.
Reguła ta działa niezawodnie i pozwala wyznaczyć rodzajnik nawet dla wyrazu widzianego po raz pierwszy. Wystarczy rozpoznać ostatni człon złożenia i przypomnieć sobie jego rodzaj.