Jak obliczyć BMI? Wzór i interpretacja wyniku
BMI obliczysz, dzieląc masę ciała w kilogramach przez kwadrat wzrostu w metrach. Dla 70 kg i 175 cm wychodzi 70 ÷ 1,75² = 22,9. Zakres 18,5–24,9 uznaje się u dorosłych za prawidłowy.
Wzór na BMI
Wskaźnik masy ciała liczy się z jednego działania: masa ciała w kilogramach podzielona przez kwadrat wzrostu w metrach. Zapisuje się to jako BMI = m ÷ h², gdzie m to masa, a h wzrost. Jednostką wyniku jest kg/m², choć w praktyce podaje się samą liczbę.
Obliczenie krok po kroku
Weźmy osobę ważącą 70 kg i mierzącą 175 cm.
Krok 1 — zamień wzrost na metry. 175 cm to 1,75 m. To najczęstsze źródło pomyłek: podstawienie centymetrów daje wynik tysiące razy za mały.
Krok 2 — podnieś wzrost do kwadratu. 1,75 × 1,75 = 3,0625.
Krok 3 — podziel masę przez ten wynik. 70 ÷ 3,0625 = 22,86, czyli w zaokrągleniu 22,9.
Jak odczytać wynik
Światowa Organizacja Zdrowia przyjmuje dla osób dorosłych progi: poniżej 18,5 niedowaga, 18,5–24,9 zakres prawidłowy, 25–29,9 nadwaga, 30 i więcej otyłość. Wynik 22,9 mieści się więc w środku zakresu uznawanego za prawidłowy.
Skąd wziął się ten wzór
Opracował go w połowie XIX wieku belgijski matematyk i statystyk Adolphe Quetelet — nie jako narzędzie medyczne, lecz do opisu populacji. Do oceny masy ciała pojedynczych osób zaczęto go używać dopiero w latach 70. XX wieku. To wyjaśnia jego główne ograniczenie: powstał do statystyki, nie do diagnozy.
Czego BMI nie mierzy
Wzór operuje wyłącznie masą i wzrostem, więc nie odróżnia mięśni od tkanki tłuszczowej. Umięśniony sportowiec bywa według niego „otyły”, a osoba o niskiej masie mięśniowej mieści się w normie mimo nadmiaru tłuszczu. Nie mówi też, gdzie tłuszcz się odkłada — a to ma większe znaczenie zdrowotne niż sama masa.
Co warto policzyć obok
Najprostszym uzupełnieniem jest obwód talii: powyżej 80 cm u kobiet i 94 cm u mężczyzn wskazuje na otłuszczenie brzuszne, silniej powiązane z cukrzycą typu 2 i chorobami serca niż samo podwyższone BMI. Drugim wskaźnikiem jest zawartość tkanki tłuszczowej, którą można oszacować z obwodów ciała.
U kogo wzór nie działa
U dzieci i młodzieży wynik nanosi się na siatkę centylową dla wieku i płci, bo prawidłowe BMI zmienia się w trakcie wzrastania. U kobiet w ciąży przyrost masy ocenia się osobno. U osób po 65. roku życia korzystniejszy bywa zakres 22–27, bo w tym wieku niedowaga wiąże się z gorszym rokowaniem niż nadwaga.
BMI a obwód talii — co mówi więcej
Badania konsekwentnie pokazują, że rozmieszczenie tkanki tłuszczowej ma większe znaczenie prognostyczne niż sama masa ciała. Tłuszcz trzewny, gromadzący się wokół narządów jamy brzusznej, jest aktywny metabolicznie i wydziela substancje sprzyjające insulinooporności oraz stanom zapalnym. Tłuszcz podskórny na udach i biodrach takiego działania nie ma. Dlatego dwie osoby o identycznym BMI 27 mogą różnić się ryzykiem zdrowotnym kilkukrotnie, a rozstrzyga o tym prosty pomiar taśmą krawiecką na wysokości pępka.