Daty po niemiecku — jak je podawać

Daty po niemiecku podaje się z użyciem liczebników porządkowych i rodzajnika określonego. Pytanie o datę brzmi Der Wievielte ist heute?

Zapis i wymowa

• 1. — der erste, 2. — der zweite
• 3. — der dritte, 7. — der siebte
• 20. — der zwanzigste, 31. — der einunddreißigste

Do liczb od 1 do 19 dodaje się końcówkę -te, a od 20 wzwyż -ste. Nieregularne są pierwszy, trzeci i siódmy, które warto zapamiętać osobno.

Miesiące

• Januar, Februar, März
• April, Mai, Juni
• Juli, August, September
• Oktober, November, Dezember

Nazwy przypominają polskie odpowiedniki łacińskie, więc są łatwe do zapamiętania. W Austrii spotyka się formy Jänner zamiast Januar oraz Feber zamiast Februar.

Podawanie pełnej daty

Konstrukcja brzmi: Heute ist der fünfte Juni. Przy określaniu, kiedy coś się dzieje, używa się przyimka am: Am fünften Juni.

Zmiana rodzajnika z der na am pociąga zmianę końcówki liczebnika z -e na -en. To różnica między odpowiedzią na pytanie który dziś jest a kiedy — bywa oceniana jako osobny element.

Zapis cyfrowy i lata

Datę zapisuje się jako 5.6.2024 albo 05.06.2024, z kropkami zamiast ukośników. Kolejność jest taka sama jak w Polsce: dzień, miesiąc, rok.

Lata do 1999 czyta się setkami: 1985 to neunzehnhundertfünfundachtzig. Od roku 2000 czyta się je jak zwykłe liczby: zweitausendvierundzwanzig. Przy podawaniu roku nie stosuje się przyimka — mówimy 1985 war… albo im Jahre 1985, ale nigdy samego in 1985, co jest kalką z angielskiego.

Dni tygodnia

• Montag — poniedziałek, Dienstag — wtorek
• Mittwoch — środa, Donnerstag — czwartek
• Freitag — piątek, Samstag — sobota
• Sonntag — niedziela

Nazwa środy oznacza dosłownie środek tygodnia, co pokazuje, że tydzień liczono od niedzieli. W północnych Niemczech na sobotę mówi się też Sonnabend, czyli wieczór przed niedzielą.

Określenia czasu

Przydają się zwroty heute — dzisiaj, gestern — wczoraj, morgen — jutro oraz übermorgen — pojutrze. Uwaga na wyraz morgen, który pisany małą literą znaczy jutro, a wielką poranek.

Przy dniach tygodnia stosuje się przyimek am: am Montag. Przy miesiącach i porach roku również im: im Juni, im Sommer. Rozróżnienie tych przyimków warto zapamiętać razem z przykładami, bo reguła nie wynika z niczego oczywistego.

Daty w praktyce

Przy wypełnianiu formularzy spotyka się rubryki Geburtsdatum — data urodzenia, Geburtsort — miejsce urodzenia oraz Datum i Unterschrift na dole dokumentu, czyli data i podpis.

Warto pamiętać, że w listach niemieckich datę zapisuje się w prawym górnym rogu, często poprzedzoną nazwą miejscowości i przecinkiem: Berlin, den 5. Juni 2024. Forma z den jest utrwalonym zwrotem stosowanym właśnie w tej pozycji i nie pojawia się w mowie potocznej.