Kalkulator wydajności reakcji
Ten kalkulator liczy wydajność reakcji W = masa rzeczywista ÷ masa teoretyczna × 100% (plus stratę), a w trybie odwrotnym — ile produktu realnie oczekiwać przy znanej wydajności. 8,5 g zamiast 10 g możliwych to W = 85%.
🧮 Policz od razu
Co liczy kalkulator wydajności reakcji?
Chemiczne zderzenie teorii z praktyką w liczbach. Tryb 1: znasz masę teoretyczną (ze stechiometrii — ile „powinno” powstać) i rzeczywistą (z wagi) → dostajesz wydajność W% oraz stratę w gramach i procentach. Tryb 2 — planistyczny: znasz wydajność swojej metody → kalkulator powie, ile produktu realnie wyjmiesz z kolby. Wynik ponad 100%? Zamiast bzdury dostaniesz diagnozę.
Dlaczego nigdy nie wychodzi 100%?
Bo laboratorium to nie równanie. Produkty giną przy przenoszeniu i sączeniu (film cieczy na każdej zlewce!), część substratów ucieka w reakcje uboczne, wiele przemian to równowagi, które z zasady nie dobiegają końca, a kryształy zostają w roztworze macierzystym. Skala ocen praktyka: >90% — znakomicie, 70–90% solidnie, syntezy wieloetapowe cieszą się i z 50% na etap (pięć etapów po 80% to łącznie ledwie 33% — wydajności się mnożą!).
Przykład krok po kroku
Stechiometria obiecuje 10 g produktu; po wysuszeniu ważysz 8,5 g: W = 8,5/10 × 100% = 85%, strata 1,5 g. Tryb planisty: przepis ma wydajność 62%, potrzebujesz 5 g związku — licz od tyłu: teoretycznie musisz „celować” w 5/0,62 ≈ 8,06 g, czyli odpowiednio przeskalować substraty. Jedna liczba W zamienia przepis z papieru w realny plan naważek.
Wynik ponad 100%? Gratulacje — masz problem
Wydajność 104% nie znaczy, że pokonałeś zasadę zachowania masy. Znaczy, że produkt jest mokry (najczęstszy winowajca — susz dłużej!), zanieczyszczony substratem lub solą, albo… pomyliłeś stechiometrię (nie ten reagent limitujący!). Kalkulator przy m_rzecz > m_teor zatrzymuje się i podpowiada te tropy — bo w laboratorium liczba ponad setkę to nie sukces, lecz zaproszenie do powtórnego suszenia i przeliczenia.
Gdzie się to przydaje?
Sprawozdania z pracowni (W to obowiązkowa rubryka każdej syntezy!), zadania maturalne („otrzymano z wydajnością 80%…”), planowanie syntez wieloetapowych (mnożenie wydajności etapów), przemysł chemiczny i farmaceutyczny (W decyduje o opłacalności procesu!), ocena własnych umiejętności laboratoryjnych. Masę teoretyczną policzysz z moli — kalkulatory masy molowej i moli czekają na początku działu.