Największy ssak morski — płetwal błękitny

Największym ssakiem morskim, a zarazem największym zwierzęciem w dziejach Ziemi, jest płetwal błękitny. Osiąga do 30 metrów długości i ponad 150 ton masy.

Największe ssaki morskie

• Płetwal błękitny — do 30 m, ponad 150 ton
• Finwal — do 24 m, drugi co do wielkości
• Kaszalot — do 20 m, największy zębowiec
• Wieloryb grenlandzki — do 20 m, żyje ponad 200 lat
• Orka — do 9 m, największy delfin

Fiszbinowce i zębowce

Walenie dzielą się na dwie grupy. Fiszbinowce mają zamiast zębów płyty fiszbinowe, którymi odcedzają drobne organizmy z wody. Zębowce polują na większą zdobycz.

Płetwal błękitny należy do fiszbinowców i odżywia się głównie krylem, czyli drobnymi skorupiakami. Największe zwierzę świata żywi się więc jednym z najmniejszych — to możliwe dzięki ogromnej wydajności filtrowania.

Dlaczego tak duże

Woda podtrzymuje ciężar ciała, więc zwierzę morskie nie musi dźwigać własnej masy. Na lądzie szkielet o takich rozmiarach nie wytrzymałby obciążenia.

Duże rozmiary pomagają też utrzymać ciepłotę ciała w zimnej wodzie, bo powierzchnia rośnie wolniej niż objętość. Ta sama zależność tłumaczy, dlaczego zwierzęta z chłodnych stref bywają większe od pokrewnych gatunków z ciepłych.

Ochrona

Wielorybnictwo doprowadziło w XX wieku do drastycznego spadku liczebności wielu gatunków. Płetwal błękitny zmniejszył liczebność o ponad dziewięćdziesiąt procent.

Moratorium na połowy komercyjne wprowadzono w 1986 roku i część populacji powoli się odbudowuje. Proces jest jednak wolny, bo płetwale rozmnażają się rzadko — samica rodzi zwykle jedno młode co dwa lub trzy lata.

Rekordy wśród waleni

• Najgłębiej nurkuje — kaszalot, ponad 2000 metrów
• Najdłużej żyje — wieloryb grenlandzki, ponad 200 lat
• Najdalej migruje — humbak, ponad 8000 kilometrów
• Najgłośniejszy — płetwal błękitny, dźwięki słyszalne przez setki kilometrów

Niskie częstotliwości rozchodzą się w wodzie znacznie dalej niż w powietrzu, co pozwala waleniom porozumiewać się na ogromnych odległościach. Hałas statków zakłóca tę komunikację i jest uznawany za jedno z poważniejszych zagrożeń dla tych zwierząt.

Ssaki morskie a ryby

Walenie oddychają płucami, rodzą żywe młode i karmią je mlekiem, tak jak wszystkie ssaki. Od ryb odróżnia je też pozioma płetwa ogonowa poruszająca się góra-dół.

Ich przodkowie byli zwierzętami lądowymi, które wróciły do wody około pięćdziesiąt milionów lat temu. Świadczą o tym szczątkowe kości miednicy, niepołączone już z kręgosłupem — pozostałość po tylnych kończynach.

Warto dodać, że wieloryb nie jest pojęciem systematycznym. W mowie potocznej obejmuje duże walenie, ale w klasyfikacji naukowej nie stanowi odrębnej grupy — płetwal i kaszalot należą do różnych podrzędów, mimo że oba bywają nazywane wielorybami.