Warzywa na literę W — lista

Warzywa na literę W to włoszczyzna, wodorosty jadalne oraz odmiany takie jak wąsy grochu. Lista jest krótka, bo litera ta rzadko rozpoczyna polskie nazwy warzyw.

Najczęściej wymieniane

• Włoszczyzna — zestaw warzyw do wywaru, nie pojedynczy gatunek
• Wodorosty — glony jadalne, na przykład wakame
• Wasabi — korzeń japońskiej rośliny
• Wąsy grochu — jadalne pędy, dodatek do sałatek

Włoszczyzna to nazwa zbiorcza, obejmująca marchew, pietruszkę, seler i por. Określenie wzięło się od warzyw sprowadzonych z Włoch, upowszechnionych w Polsce w czasach królowej Bony.

Czym jest warzywo

Warzywo to pojęcie kulinarne, a nie botaniczne. Obejmuje jadalne części roślin zielnych, niezależnie od tego, czy są korzeniem, liściem czy owocem.

Dlatego pomidor jest botanicznie owocem, a kulinarnie warzywem. Podział na warzywa i owoce opiera się na smaku i zastosowaniu, a nie na budowie rośliny — to najczęstsze źródło nieporozumień przy takich pytaniach.

Podział warzyw

• Korzeniowe — marchew, pietruszka, burak
• Liściowe — sałata, szpinak, kapusta
• Cebulowe — cebula, czosnek, por
• Owocowe — pomidor, ogórek, papryka
• Strączkowe — groch, fasola, bób

Podział ten porządkuje uprawę i przechowywanie. Warzywa korzeniowe wytrzymują długie przechowywanie w chłodzie, a liściowe psują się w ciągu kilku dni.

Rośliny na W

Poza warzywami literę tę rozpoczynają wierzba, wiciokrzew, wrzos oraz wilczomlecz. Część z nich jest trująca, mimo dekoracyjnego wyglądu.

Przy zabawach słownych warto ustalić na początku, czy dopuszczalne są nazwy obce oraz odmiany. Reguły gry rozstrzygają więcej niż sama wiedza przyrodnicza, bo granica między gatunkiem a odmianą bywa nieostra.

Warzywa a pory roku

Dawniej dostępność warzyw zależała od sezonu, a zimą jadano głównie korzeniowe i kiszonki. Dziś uprawa pod osłonami i transport znoszą to ograniczenie.

Kiszenie było sposobem przechowania warzyw liściowych na miesiące. Bakterie kwasu mlekowego zakwaszają środowisko, uniemożliwiając rozwój drobnoustrojów psujących — to ta sama fermentacja, która powstaje przy wyrobie jogurtów.

Wartość odżywcza

• Witaminy — zwłaszcza C i z grupy B
• Błonnik — usprawnia pracę jelit
• Składniki mineralne — potas, magnez, żelazo

Część witamin rozkłada się podczas gotowania, zwłaszcza witamina C. Gotowanie na parze albo krótkie zachowuje ich więcej niż długie gotowanie w wodzie, do której składniki przechodzą.

Uprawa warzyw

Warzywa uprawia się w gruncie oraz pod osłonami, czyli w szklarniach i tunelach. Osłony wydłużają sezon i chronią przed przymrozkami.

Stosuje się też płodozmian, czyli zmianę gatunku uprawianego na danym polu. Zapobiega to wyjałowieniu gleby i namnożeniu szkodników wyspecjalizowanych w jednej roślinie — to jedna z najstarszych metod ochrony upraw, znana na długo przed poznaniem jej mechanizmu.