Uosobienie (personifikacja) — co to jest

Co to jest uosobienie?

Uosobienie, nazywane też personifikacją, to środek poetycki, który polega na nadawaniu przedmiotom, zjawiskom przyrody lub zwierzętom cech ludzkich. Dzięki uosobieniu rzeczy, które nie są ludźmi, „zachowują się” jak człowiek — na przykład mówią, czują albo wykonują ludzkie czynności.

Przykłady uosobienia

Uosobienie najlepiej zrozumieć na przykładach:

• wiatr szepcze — wiatr nie potrafi szeptać, to robią ludzie;
• słońce się uśmiecha — uśmiech to cecha ludzka;
• czas ucieka — czas nie biega, ale tak mówimy;
• drzewa tańczą na wietrze — taniec to ludzka czynność.

Jak rozpoznać uosobienie?

Uosobienie rozpoznajemy po tym, że przedmiot lub zjawisko wykonuje czynność albo ma cechę, która pasuje tylko do człowieka. Gdy czytamy, że „rzeka opowiada”, „burza się złości” czy „kwiaty się budzą”, wiemy, że to uosobienie — bo rzeka, burza i kwiaty nie robią tego naprawdę.

Gdzie spotykamy uosobienie?

Uosobienie najczęściej pojawia się w wierszach i utworach literackich, bo ożywia opis i pobudza wyobraźnię. Bardzo często występuje też w bajkach, w których zwierzęta, a nawet przedmioty, mówią i zachowują się jak ludzie. Dzięki temu opowieści stają się ciekawsze i bardziej barwne.

Po co stosuje się uosobienie?

Uosobienie sprawia, że opis staje się żywszy i bardziej obrazowy. Dzięki niemu przyroda czy przedmioty wydają się bliższe i bardziej zrozumiałe — tak jakby miały uczucia i intencje. To sprawia, że teksty literackie mocniej przemawiają do wyobraźni czytelnika i łatwiej je zapamiętać.

Uosobienie a przenośnia

Uosobienie jest blisko związane z przenośnią (metaforą). Obie te rzeczy nadają wyrazom nowe, niedosłowne znaczenie. Uosobienie jest jednak szczególnym przypadkiem — zawsze polega na nadaniu czemuś cech ludzkich. Można więc powiedzieć, że uosobienie to taki rodzaj poetyckiego ożywiania świata.

Uosobienie w codziennej mowie

Uosobienie spotykamy nie tylko w wierszach, ale i w codziennej mowie. Mówimy na przykład, że „komputer się zawiesił”, „silnik kaszle” albo „natura się budzi na wiosnę”. W każdym z tych wyrażeń przedmiotom lub zjawiskom przypisujemy ludzkie zachowania. Wiele takich powiedzeń weszło do języka tak mocno, że używamy ich zupełnie naturalnie, nie zauważając, że to uosobienia.

Dlaczego ożywiamy świat słowami?

Ludzie chętnie nadają otoczeniu ludzkie cechy, bo dzięki temu świat wydaje się bliższy i bardziej zrozumiały. Łatwiej wyobrazić sobie „uśmiechające się słońce” niż suchy opis pogody. Uosobienie pobudza wyobraźnię i sprawia, że opisy stają się ciekawsze. To jeden z powodów, dla których ten środek jest tak często stosowany w literaturze i sztuce.

Co to jest uosobienie?

Uosobienie (inaczej personifikacja) to środek poetycki, w którym przedmiotom, zjawiskom lub zwierzętom nadaje się cechy ludzkie. Gdy mówimy „wiatr szepcze”, „słońce się uśmiecha” albo „czas biegnie”, używamy właśnie uosobienia.

Czym różni się od ożywienia?

Uosobienie nadaje rzeczom konkretnie ludzkie zachowania (mówienie, myślenie, uczucia). Pokrewny środek — ożywienie — sprawia, że coś nieożywionego po prostu „żyje” i się porusza, niekoniecznie jak człowiek. Uosobienie to więc szczególny, „ludzki” rodzaj ożywienia.

Rola uosobienia w utworze

Dzięki uosobieniom opis staje się żywszy i bliższy czytelnikowi. Przyroda i przedmioty zyskują emocje, co buduje nastrój utworu. To częsty zabieg w wierszach, bajkach i baśniach, gdzie zwierzęta oraz rzeczy zachowują się jak ludzie.