Ile żeber ma człowiek — budowa klatki

Pytanie o liczbę żeber wraca regularnie, między innymi dlatego, że krąży wokół niego popularny mit. Odpowiedź jest jednoznaczna i taka sama dla wszystkich.

Dwadzieścia cztery żebra

Człowiek ma 12 par żeber, czyli 24 sztuki. Liczba nie zależy od płci — mężczyźni i kobiety mają dokładnie tyle samo.

Ten ostatni punkt warto podkreślić, bo przekonanie, że mężczyźni mają o jedno żebro mniej, jest zaskakująco trwałe. Wynika z potocznego odczytania opisu z Księgi Rodzaju, ale nie ma odzwierciedlenia w anatomii — badania i sekcje potwierdzają identyczną liczbę u obu płci.

Trzy rodzaje żeber

• Żebra prawdziwe (I–VII) — siedem par połączonych bezpośrednio z mostkiem własną chrząstką.
• Żebra rzekome (VIII–X) — trzy pary połączone z mostkiem pośrednio, przez chrząstkę żebra leżącego wyżej.
• Żebra wolne (XI–XII) — dwie pary zakończone swobodnie w mięśniach, bez połączenia z mostkiem.

Wszystkie łączą się z tyłu z kręgami piersiowymi, których również jest dwanaście — po jednej parze żeber na każdy kręg.

Odmiany anatomiczne

Liczba żeber bywa nietypowa u niewielkiego odsetka osób. Żebro szyjne to dodatkowa struktura wyrastająca z siódmego kręgu szyjnego, występująca u mniej niż jednego procenta populacji. Zwykle nie daje objawów, ale czasem uciska naczynia lub nerwy.

Zdarza się też brak dwunastej pary albo jej szczątkowa postać. Obie odmiany wykrywa się zazwyczaj przypadkiem, przy prześwietleniu wykonywanym z innego powodu.

Do czego służy klatka piersiowa

Żebra tworzą razem z mostkiem i kręgosłupem konstrukcję o dwóch zadaniach. Pierwsze to ochrona — wewnątrz znajdują się serce, płuca oraz częściowo wątroba i śledziona.

Drugie zadanie jest mniej oczywiste: klatka piersiowa umożliwia oddychanie. Mięśnie międzyżebrowe unoszą żebra przy wdechu, zwiększając objętość klatki, przez co ciśnienie w niej spada i powietrze zostaje wciągnięte do płuc. Wydech w spoczynku zachodzi biernie, gdy mięśnie się rozluźniają.

Dlatego złamanie żebra jest tak bolesne — każdy oddech porusza uszkodzoną kość, a oddychania nie da się przerwać.

Dlaczego dolne żebra są wolne

Brak połączenia z mostkiem daje dolnej części klatki większą ruchomość. Ma to znaczenie przy głębokim oddychaniu oraz przy skłonach i skrętach tułowia — sztywna konstrukcja na całej wysokości ograniczałaby ruch.

Ta budowa tłumaczy też, dlaczego dolne żebra łamią się rzadziej przy urazach: mogą częściowo ustąpić pod naciskiem zamiast pękać.

Żebra u innych zwierząt

Liczba żeber różni się znacznie między gatunkami i wynika z liczby kręgów piersiowych. Koń ma osiemnaście par, pies trzynaście, a wąż może mieć ich kilkaset — u węży żebra ciągną się niemal wzdłuż całego ciała i uczestniczą w poruszaniu się.