Czy rekin jest ssakiem — nie, to ryba

Nie, rekin nie jest ssakiem. To ryba chrzęstnoszkieletowa — oddycha skrzelami i ma szkielet zbudowany z chrząstki, a nie z kości.

Dlaczego rekin nie jest ssakiem

• Oddycha skrzelami, a nie płucami
• Jest zmiennocieplny, z nielicznymi wyjątkami
• Nie ma gruczołów mlekowych
• Nie ma włosów na żadnym etapie życia
• Płetwa ogonowa ustawiona pionowo, jak u ryb

Skąd wątpliwość

Rekiny bywają mylone z waleniami, bo mają zbliżony kształt ciała i podobny tryb życia. Część gatunków rodzi też żywe młode, co kojarzy się ze ssakami.

Żyworodność nie przesądza jednak o przynależności do ssaków — występuje również u niektórych ryb i gadów. O klasyfikacji decyduje zestaw cech, a nie pojedyncza właściwość, i właśnie dlatego opieranie się na jednej obserwacji prowadzi do błędnych wniosków.

Ryby chrzęstno- i kostnoszkieletowe

• Chrzęstnoszkieletowe — rekiny, płaszczki; szkielet z chrząstki, brak pęcherza pławnego
• Kostnoszkieletowe — większość ryb; szkielet kostny, pęcherz pławny obecny

Brak pęcherza pławnego oznacza, że rekin tonie, gdy przestaje płynąć. Wyporność zwiększa mu duża wątroba wypełniona tłuszczem, ale nie wystarcza to do utrzymania się w toni bez ruchu.

Ciekawe cechy rekinów

Zęby rekina wyrastają w kilku rzędach i są wymieniane przez całe życie — jeden osobnik może zużyć ich tysiące. Skóra pokryta jest łuskami plakoidalnymi o budowie przypominającej zęby.

Rekiny wyczuwają też pola elektryczne wytwarzane przez mięśnie innych zwierząt, dzięki narządom zwanym ampułkami Lorenziniego. Pozwala im to odnaleźć zdobycz ukrytą w piasku, bez udziału wzroku i węchu.

Rekiny a ludzie

Ataki na człowieka są rzadkie i dotyczą nielicznych spośród ponad pięciuset znanych gatunków. Większość rekinów jest niewielka i nie stanowi zagrożenia.

Znacznie poważniejszy jest problem odwrotny: połowy zmniejszyły liczebność wielu populacji o dziesiątki procent. Rekiny rozmnażają się wolno i późno dojrzewają, więc odbudowa przetrzebionych populacji trwa dziesięciolecia.

Inne zwierzęta mylone ze ssakami

• Delfin — jest ssakiem, mimo wyglądu ryby
• Rekin — jest rybą, mimo podobieństwa do delfina
• Nietoperz — jest ssakiem, mimo że lata
• Pingwin — jest ptakiem, mimo że nie lata

Zestawienie pokazuje, że wygląd i tryb życia bywają mylącym kryterium. Systematyka opiera się na pokrewieństwie i budowie wewnętrznej, a nie na przystosowaniach do środowiska, które mogą powstać niezależnie u odległych grup.

Rekiny w Polsce

W Bałtyku rekiny występują rzadko, głównie w zachodniej części o wyższym zasoleniu. Spotyka się tam niewielkie gatunki, jak koleń, nieszkodliwe dla człowieka.

Niskie zasolenie Bałtyku ogranicza występowanie wielu gatunków morskich. To zbiornik nietypowy — słonawy, płytki i z ograniczoną wymianą wód z oceanem, przez co żyje w nim znacznie mniej gatunków niż w morzach otwartych.