Czy delfin to ssak — cechy i budowa

Tak, delfiny to ssaki. Mimo że żyją w wodzie i wyglądem przypominają ryby, mają wszystkie cechy typowe dla ssaków.

Dlaczego delfin jest ssakiem

• Oddycha płucami — musi wynurzać się po powietrze
• Rodzi żywe młode — nie składa ikry
• Karmi mlekiem — samica ma gruczoły mlekowe
• Jest stałocieplny — utrzymuje stałą temperaturę ciała
• Ma włosy — nieliczne, obecne u młodych po urodzeniu

Delfin a ryba

Najłatwiej rozpoznać różnicę po ustawieniu płetwy ogonowej. U delfina jest pozioma i porusza się góra-dół, a u ryby pionowa i pracuje na boki.

Kierunek ruchu wynika z budowy kręgosłupa. Delfin, jak wszystkie ssaki lądowe, zgina go w płaszczyźnie pionowej — tak jak biegnący pies. To pozostałość po przodkach, którzy chodzili po lądzie.

Powrót do wody

Przodkowie waleni byli zwierzętami lądowymi, które około pięćdziesiąt milionów lat temu zaczęły przechodzić do środowiska wodnego. Świadczą o tym szczątkowe kości miednicy, niepołączone już z kręgosłupem.

To przykład ewolucji wtórnej: cechy przystosowujące do wody pojawiły się u zwierząt, które wcześniej opuściły ten żywioł. Podobieństwo delfina do ryby wynika więc nie z pokrewieństwa, lecz z dopasowania do tych samych warunków — zjawisko to nosi nazwę konwergencji.

Oddychanie i sen

Delfin oddycha przez otwór nosowy na szczycie głowy, zwany nozdrzem. Oddech jest u niego czynnością świadomą, a nie odruchową jak u człowieka.

Z tego powodu delfin nie może zasnąć całkowicie — śpi połową mózgu naprzeciw, podczas gdy druga czuwa i steruje wynurzaniem. Zjawisko to nazywa się snem jednopółkulowym i występuje także u niektórych ptaków.

Inne ssaki wodne

• Wieloryby i orki — również walenie
• Foki i morsy — płetwonogie
• Manaty — syreny, roślinożerne
• Wydry — drapieżne, częściowo lądowe

Echolokacja

Delfiny orientują się w wodzie, wysyłając dźwięki i odbierając ich echo. Pozwala im to wykryć obiekt, określić jego odległość, wielkość, a nawet strukturę wewnętrzną.

Dźwięki powstają w przewodach nosowych, a skupia je tłuszczowy narząd na czole zwany melonem. Odbite fale odbierane są przez żuchwę, skąd trafiają do ucha wewnętrznego — delfin słyszy więc w znacznej mierze przez szczękę, a nie przez otwory uszne.

Cechy ssaków

• Stałocieplność
• Oddychanie płucami
• Gruczoły mlekowe
• Włosy, przynajmniej w części życia
• Trzy kosteczki słuchowe w uchu środkowym

Ostatnia cecha jest najpewniejszym kryterium w badaniach kopalnych, bo budowa ucha zachowuje się w szczątkach. Właśnie na jej podstawie paleontolodzy rozstrzygają, czy dane zwierzę należało już do ssaków, czy jeszcze do gadów ssakokształtnych.