Wojna w Zatoce Perskiej — przyczyny i skutki
Wojna w Zatoce Perskiej toczyła się w latach 1990–1991. Koalicja pod przewodnictwem USA wyparła wojska irackie z zajętego Kuwejtu.
Wojna w Zatoce Perskiej to konflikt z lat 1990–1991, w którym koalicja państw pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych wyparła wojska irackie z Kuwejtu.
Przyczyny
- Długi wojenne Iraku po ośmioletniej wojnie z Iranem
- Spór o wydobycie ropy — Irak zarzucał Kuwejtowi zaniżanie cen i wydobycie ze złóż granicznych
- Roszczenia terytorialne — Irak uznawał Kuwejt za swoją prowincję
2 sierpnia 1990 roku wojska irackie zajęły Kuwejt w ciągu dwóch dni. Rada Bezpieczeństwa ONZ potępiła agresję i nałożyła sankcje, a następnie upoważniła do użycia siły.
Przebieg
- Pustynna Tarcza — od sierpnia 1990, koncentracja wojsk w Arabii Saudyjskiej
- Pustynna Burza — od 17 stycznia 1991, kampania powietrzna trwająca ponad miesiąc
- Ofensywa lądowa — od 24 lutego, zakończona w sto godzin
Przewaga koalicji wynikała głównie z panowania w powietrzu oraz z użycia broni precyzyjnej i nowoczesnych systemów rozpoznania.
Skutki
Kuwejt odzyskał niepodległość, ale wycofujące się wojska irackie podpaliły ponad sześćset szybów naftowych. Gaszenie pożarów trwało kilka miesięcy i spowodowało poważne skażenie regionu.
Irak pozostał pod sankcjami, a jego reżim utrzymał się u władzy — koalicja nie zdecydowała się na marsz na Bagdad, bo mandat ONZ obejmował wyłącznie wyzwolenie Kuwejtu. Ta decyzja pozostaje przedmiotem sporu historyków i miała wpływ na późniejszą interwencję z 2003 roku.
Znaczenie
Konflikt był pierwszą wielką wojną transmitowaną na żywo w telewizji, co zmieniło sposób relacjonowania działań zbrojnych. Pokazał też skuteczność koalicji działającej z mandatem ONZ po zakończeniu zimnej wojny.
Warto odróżniać go od wojny w Iraku rozpoczętej w 2003 roku. To dwa osobne konflikty o odmiennych przyczynach i podstawie prawnej — pierwszy miał wyraźny mandat międzynarodowy, drugi wywołał spory co do legalności.
Udział Polski
Polska wysłała do rejonu konfliktu okręt ratowniczy oraz personel medyczny. Był to jeden z pierwszych przypadków udziału polskich sił w operacji koalicyjnej po zmianach ustrojowych z 1989 roku.
Z tym okresem wiąże się też operacja polskiego wywiadu, która umożliwiła ewakuację grupy oficerów wywiadu amerykańskiego z Iraku. Wydarzenie to bywa wskazywane jako jeden z czynników, które wpłynęły na późniejsze relacje polsko-amerykańskie.
Nowe rodzaje uzbrojenia
Konflikt pokazał znaczenie broni precyzyjnej, rakiet manewrujących oraz technologii utrudniających wykrycie samolotu przez radar. Po raz pierwszy na taką skalę wykorzystano też nawigację satelitarną.
Irak odpowiadał ostrzałem rakietowym, wymierzonym również w Izrael, który nie brał udziału w koalicji. Celem było sprowokowanie odwetu i rozbicie sojuszu z państwami arabskimi — zabieg ten się nie powiódł, bo Izrael pod naciskiem Stanów Zjednoczonych powstrzymał się od odpowiedzi.