Gajusz Juliusz Cezar — kim był i czego dokonał
Gajusz Juliusz Cezar (ur. 100 p.n.e., zm. 15 marca 44 p.n.e.) to jeden z najsłynniejszych rzymskich wodzów i polityków. Podbił Galię, przekroczył Rubikon, został dyktatorem Rzymu i zreformował kalendarz (kalendarz juliański). Zginął zasztyletowany przez spiskowców w idy marcowe. Mimo że jego imię stało się synonimem cesarza, sam cesarzem nie był.
Kim był Juliusz Cezar?
Gajusz Juliusz Cezar (łac. Gaius Iulius Caesar) to rzymski wódz, polityk i pisarz, urodzony w 100 roku p.n.e. w Rzymie. Pochodził ze starego rodu Juliuszów. Zrobił błyskotliwą karierę, zdobywając kolejno najwyższe urzędy w republice rzymskiej, aż został jej jedynowładcą. Uważa się go za jedną z najważniejszych postaci starożytności.
Podbój Galii
Sławę przyniosły Cezarowi podboje. W latach 58–51 p.n.e. prowadził wojnę galijską, podbijając tereny dzisiejszej Francji i Belgii. Pokonał plemiona galijskie, a wielkie powstanie pod wodzą Wercyngetoryksa stłumił. Swoje kampanie opisał w dziele „O wojnie galijskiej” (De bello Gallico), które do dziś jest ważnym źródłem historycznym i lekturą do nauki łaciny.
Przekroczenie Rubikonu
W 49 roku p.n.e. Cezar wraz z wojskiem przekroczył graniczną rzekę Rubikon, co oznaczało wypowiedzenie wojny senatowi. Wypowiedział wtedy słynne słowa „Kości zostały rzucone” (łac. alea iacta est). Rozpoczęła się wojna domowa, w której Cezar pokonał swojego rywala Pompejusza w bitwie pod Farsalos (48 r. p.n.e.).
Dyktator Rzymu i reforma kalendarza
Po zwycięstwie Cezar skupił w swoich rękach pełnię władzy. Został dyktatorem, a w 44 roku p.n.e. — dyktatorem dożywotnim (łac. dictator perpetuo). Przeprowadził wiele reform: powiększył senat, nadał obywatelstwo wielu mieszkańcom prowincji i zreformował kalendarz. Wprowadzony przez niego kalendarz juliański (z rokiem liczącym 365 dni i dniem dodatkowym co cztery lata) był używany w Europie przez kolejne stulecia.
„Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem”
Po szybkim zwycięstwie nad królem Pontu w 47 r. p.n.e. Cezar miał wypowiedzieć inne słynne słowa: „Veni, vidi, vici” — „Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem”. Zdanie to do dziś jest symbolem błyskawicznego sukcesu.
Śmierć w idy marcowe
Rosnąca władza Cezara budziła obawy, że chce zostać królem, czego Rzymianie nie akceptowali. Grupa senatorów pod wodzą Brutusa i Kasjusza zawiązała spisek. 15 marca 44 roku p.n.e. (w tzw. idy marcowe) Cezar został zasztyletowany na posiedzeniu senatu. Według legendy na widok Brutusa wśród zamachowców wypowiedział słowa „I ty, Brutusie?”.
Pierwszy triumwirat i ciekawostki
Zanim Cezar sięgnął po pełnię władzy, w 60 roku p.n.e. zawarł porozumienie z dwoma innymi wpływowymi Rzymianami — Pompejuszem i Krassusem. Ten nieformalny sojusz trzech polityków nazywamy pierwszym triumwiratem; przez pewien czas to oni faktycznie rządzili republiką. Z życiem Cezara wiąże się też wiele barwnych historii. W młodości został porwany przez piratów, a po wykupieniu wrócił i ich pokonał. Słynny był również jego romans z egipską królową Kleopatrą, z którą miał syna, Cezariona.
Czy Cezar był cesarzem?
Wbrew temu, co sugeruje słowo „cesarz” (pochodzące od jego imienia), Juliusz Cezar nigdy nie był cesarzem. Pierwszym cesarzem Rzymu został dopiero jego adoptowany syn Oktawian August. Cezar był dyktatorem republiki, a jego śmierć przyspieszyła przemianę republiki w cesarstwo. Dziedzictwo Cezara okazało się ogromne — jego imię (łac. Caesar) stało się tytułem władców, od którego pochodzą polskie słowo „cesarz”, niemieckie „Kaiser” i rosyjskie „car”. Do dziś pozostaje on jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci starożytności, a jego życie inspiruje pisarzy, twórców filmów i historyków.