Wojna sześciodniowa — kiedy i dlaczego

Co to była wojna sześciodniowa?

Wojna sześciodniowa to krótki, ale bardzo ważny konflikt zbrojny na Bliskim Wschodzie. Toczyła się w czerwcu 1967 roku między Izraelem a koalicją państw arabskich: Egiptem, Jordanią i Syrią. Jak sama nazwa wskazuje, trwała zaledwie sześć dni — od 5 do 10 czerwca 1967 roku — i zakończyła się szybkim, zdecydowanym zwycięstwem Izraela.

Kiedy i kto brał w niej udział?

Wojna rozpoczęła się 5 czerwca 1967 roku. Po jednej stronie stał Izrael, a po drugiej sąsiadujące z nim państwa arabskie — przede wszystkim Egipt, Jordania i Syria, wspierane przez inne kraje regionu. Mimo że Izrael był mniejszy i otoczony przez przeciwników, dzięki dobremu przygotowaniu i zaskoczeniu przejął inicjatywę już pierwszego dnia.

Dlaczego wybuchła wojna?

Napięcie między Izraelem a państwami arabskimi narastało od lat po powstaniu Izraela w 1948 roku. Bezpośrednią przyczyną było zaostrzenie stosunków wiosną 1967 roku — koncentracja wojsk egipskich na granicy, zamknięcie ważnej cieśniny dla izraelskich statków oraz groźby ze strony sąsiadów. Izrael, czując się zagrożony, zdecydował się uderzyć pierwszy.

Jak przebiegała wojna?

Kluczowe znaczenie miał pierwszy dzień. Izraelskie lotnictwo w niespodziewanym ataku zniszczyło większość samolotów egipskich jeszcze na ziemi, zdobywając przewagę w powietrzu. Dzięki temu wojska lądowe mogły szybko posuwać się naprzód na kilku frontach naraz. W ciągu sześciu dni Izrael pokonał armie wszystkich trzech przeciwników.

Jakie były skutki wojny?

W wyniku wojny Izrael zajął rozległe tereny: półwysep Synaj i Strefę Gazy (od Egiptu), Zachodni Brzeg Jordanu wraz ze wschodnią Jerozolimą (od Jordanii) oraz Wzgórza Golan (od Syrii). Terytorium pod jego kontrolą powiększyło się kilkukrotnie. Skutki tej wojny do dziś wpływają na sytuację polityczną na Bliskim Wschodzie.

Skąd nazwa „sześciodniowa”?

Nazwa pochodzi wprost od czasu trwania konfliktu — działania zbrojne toczyły się zaledwie sześć dni, od 5 do 10 czerwca 1967 roku. To jeden z najkrótszych, a zarazem najbardziej znanych konfliktów w historii. Krótki czas trwania w połączeniu z ogromnym znaczeniem sprawił, że wojnę tę zapamiętano właśnie pod tą nazwą.

Dlaczego wojna sześciodniowa jest ważna?

Wojna sześciodniowa zmieniła układ sił na Bliskim Wschodzie i pokazała siłę izraelskiej armii. Zdobyte wtedy tereny stały się przedmiotem sporów i negocjacji trwających przez kolejne dziesięciolecia. Konflikt ten jest często omawiany na lekcjach historii jako przykład wojny, w której o wyniku przesądziły szybkość działania i przewaga w powietrzu.

Co stało się później z zajętymi terenami?

Losy zdobytych ziem potoczyły się różnie. Półwysep Synaj Izrael po latach negocjacji zwrócił Egiptowi na mocy traktatu pokojowego z końca lat 70. XX wieku. Inne tereny, takie jak Wzgórza Golan czy Zachodni Brzeg, pozostały przedmiotem sporów, które trwają do dziś. Wojna sześciodniowa na trwałe wpłynęła więc na mapę i politykę Bliskiego Wschodu.

Znaczenie zdobycia Jerozolimy

Szczególne znaczenie miało zajęcie wschodniej części Jerozolimy, w której znajdują się miejsca święte dla trzech wielkich religii: judaizmu, chrześcijaństwa i islamu. Kontrola nad tym miastem stała się jednym z najbardziej drażliwych tematów w regionie. Właśnie dlatego skutki wojny sześciodniowej są odczuwalne w polityce międzynarodowej do dziś.