Wojna sześciodniowa — przyczyny i skutki

Wojna sześciodniowa to konflikt z czerwca 1967 roku między Izraelem a koalicją Egiptu, Syrii i Jordanii. Trwała od 5 do 10 czerwca i zakończyła się zwycięstwem Izraela.

Przyczyny

• Nierozwiązany konflikt po wojnach z 1948 i 1956 roku
• Zamknięcie cieśniny Tirańskiej dla żeglugi izraelskiej przez Egipt
• Koncentracja wojsk egipskich na Synaju i usunięcie sił ONZ
• Spory o wodę i dostęp do źródeł Jordanu

Napięcie narastało przez miesiące. Izrael uznał blokadę cieśniny za działanie wojenne i uderzył pierwszy, tłumacząc to koniecznością uprzedzenia ataku.

Przebieg

1. 5 czerwca — atak lotnictwa izraelskiego niszczy większość samolotów egipskich na ziemi
2. 5–8 czerwca — opanowanie Synaju i Strefy Gazy
3. 7 czerwca — zajęcie Zachodniego Brzegu i wschodniej Jerozolimy
4. 9–10 czerwca — zdobycie Wzgórz Golan

O wyniku przesądziło uzyskanie przewagi w powietrzu już pierwszego dnia. Wojska lądowe działały odtąd bez zagrożenia z powietrza, podczas gdy przeciwnik nie mógł skutecznie manewrować.

Skutki

Izrael potroił kontrolowane terytorium, zajmując Synaj, Strefę Gazy, Zachodni Brzeg, wschodnią Jerozolimę i Wzgórza Golan. Setki tysięcy osób opuściło zajęte tereny.

Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję 242, wzywającą do wycofania się z zajętych obszarów w zamian za uznanie prawa wszystkich państw regionu do bezpiecznych granic. Jej interpretacja pozostaje sporna do dziś i stanowi punkt odniesienia w kolejnych negocjacjach.

Znaczenie

Wojna trwale zmieniła układ sił na Bliskim Wschodzie i ukształtowała spory terytorialne, które pozostają nierozwiązane. Synaj wrócił do Egiptu na mocy porozumienia z 1979 roku, ale status pozostałych obszarów budzi kontrowersje.

Konflikt izraelsko-palestyński jest tematem, w którym strony przedstawiają odmienne oceny tych samych wydarzeń. Przy opracowaniu szkolnym warto korzystać z kilku źródeł i odróżniać ustalone fakty od interpretacji.

Wcześniejsze i późniejsze konflikty

• 1948 — wojna o niepodległość Izraela
• 1956 — kryzys sueski
• 1967 — wojna sześciodniowa
• 1973 — wojna Jom Kippur

Wojna z 1973 roku bywa mylona z sześciodniową. Rozpoczęła ją koalicja arabska atakiem w żydowskie święto, próbując odzyskać tereny utracone sześć lat wcześniej — układ stron był więc odwrotny niż w 1967 roku.

Reakcja międzynarodowa

Konflikt wpisywał się w rywalizację zimnowojenną: Stany Zjednoczone wspierały Izrael, a Związek Radziecki państwa arabskie. Państwa bloku wschodniego, w tym Polska, zerwały stosunki dyplomatyczne z Izraelem.

W Polsce wydarzenia te posłużyły za pretekst do kampanii, która doprowadziła do wymuszonej emigracji tysięcy obywateli pochodzenia żydowskiego w 1968 roku. To przykład tego, jak konflikt odległy geograficznie bywa wykorzystywany w polityce wewnętrznej innego państwa.