Planety Układu Słonecznego — kolejność
Układ Słoneczny ma osiem planet: Merkury, Wenus, Ziemia, Mars, Jowisz, Saturn, Uran i Neptun. Pluton stracił status planety w 2006 roku i jest dziś planetą karłowatą.
Kolejność planet to jedno z pytań, które wraca na sprawdzianach z geografii i przyrody. Poniżej lista, sposób na zapamiętanie oraz wyjaśnienie sprawy Plutona.
Osiem planet w kolejności od Słońca
- Merkury — najbliższy Słońcu, najmniejszy, bez atmosfery
- Wenus — najgorętsza planeta, mimo że nie jest najbliżej Słońca
- Ziemia — jedyna ze znanym życiem i wodą w stanie ciekłym na powierzchni
- Mars — Czerwona Planeta, ma najwyższy wulkan Układu
- Jowisz — największa planeta, gazowy olbrzym
- Saturn — znany z wyraźnego układu pierścieni
- Uran — obraca się „na boku”, oś nachylona niemal do płaszczyzny orbity
- Neptun — najdalszy, o najsilniejszych wiatrach w Układzie
Jak zapamiętać kolejność
Najpopularniejszy sposób to zdanie, którego pierwsze litery odpowiadają nazwom planet: Może Wolałbyś Zjeść Mały Jasny Suchy Utuczony Naleśnik.
Działa też podział na dwie grupy, który dodatkowo porządkuje wiedzę merytorycznie:
- Planety skaliste (wewnętrzne): Merkury, Wenus, Ziemia, Mars — małe, gęste, o stałej powierzchni
- Gazowe olbrzymy (zewnętrzne): Jowisz, Saturn, Uran, Neptun — ogromne, bez stałej powierzchni, z licznymi księżycami
Granicę między nimi wyznacza pas planetoid między Marsem a Jowiszem.
Dlaczego Pluton przestał być planetą
W 2006 roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna przyjęła definicję planety opartą na trzech warunkach. Ciało musi krążyć wokół Słońca, mieć kształt zbliżony do kulistego dzięki własnej grawitacji oraz oczyścić okolice swojej orbity z innych obiektów.
Pluton spełnia dwa pierwsze warunki, ale nie trzeci — krąży w Pasie Kuipera wśród wielu podobnych ciał. Przeklasyfikowano go na planetę karłowatą.
Bezpośrednią przyczyną zmiany było odkrycie Eris, obiektu o zbliżonej wielkości. Astronomowie stanęli przed wyborem: uznać za planety także Eris i kolejne podobne ciała albo doprecyzować definicję. Wybrano to drugie.
Rekordy Układu Słonecznego
- Najgorętsza — Wenus, około 460°C, przez efekt cieplarniany gęstej atmosfery
- Największa — Jowisz, zmieściłby w sobie ponad tysiąc Ziem
- Najszybszy obrót — Jowisz, doba trwa niecałe 10 godzin
- Najdłuższy rok — Neptun, obiega Słońce w 165 lat ziemskich
- Najwyższa góra — Olympus Mons na Marsie, około 22 km wysokości
Dlaczego Wenus jest gorętsza od Merkurego
To pytanie pojawia się często i dobrze pokazuje, że odległość od Słońca nie decyduje o wszystkim. Merkury jest bliżej, ale nie ma atmosfery — ciepło ucieka w kosmos, a nocą temperatura spada poniżej −170°C.
Wenus otacza gęsta atmosfera z dwutlenku węgla, która zatrzymuje ciepło. Efekt cieplarniany działa tam tak silnie, że temperatura utrzymuje się na poziomie około 460°C przez całą dobę, wystarczająco wysoko, by stopić ołów.