4,6 cala to ile centymetrów

4,6 cala to 11,68 centymetra. Przelicznik jest stały: jeden cal odpowiada dokładnie 2,54 centymetra.

Jak przeliczyć

Wystarczy pomnożyć liczbę cali przez 2,54. Dla 4,6 cala daje to 4,6 × 2,54 = 11,684 cm, co zaokrągla się do 11,68 cm.

W drugą stronę dzielimy centymetry przez 2,54. Warto zapamiętać sam przelicznik, bo pojawia się przy przekątnych ekranów, rozmiarach felg, średnicach rur i wymiarach papieru.

Najczęstsze wartości

• 1 cal — 2,54 cm
• 4,6 cala — 11,68 cm
• 5 cali — 12,7 cm
• 6 cali — 15,24 cm
• 10 cali — 25,4 cm

Skąd wzięła się ta wartość

Cal wywodzi się z miar ciała i pierwotnie odpowiadał szerokości kciuka. Stąd jego nazwa w wielu językach — angielskie inch pochodzi od łacińskiego uncia, oznaczającego dwunastą część.

Wartość 2,54 cm ustalono dopiero w 1959 roku, ujednolicając definicje stosowane w różnych krajach. Wcześniej cal amerykański i brytyjski różniły się o ułamki mikrometra, co przy precyzyjnej produkcji miało już znaczenie.

Gdzie cale są nadal używane

• Przekątne ekranów — telewizorów, monitorów, telefonów
• Felgi i opony — średnica podawana w calach
• Rury i gwinty — w instalacjach wodnych
• Koła rowerowe — 26, 28 albo 29 cali

W tych zastosowaniach cal utrzymał się mimo powszechnego przejścia na układ metryczny, bo cała branża posługuje się nim od dziesięcioleci i zmiana oznaczałaby przestawienie norm oraz narzędzi.

Przekątna ekranu a jego wymiary

Cal przy telewizorze oznacza przekątną, nie szerokość. Ekran 55-calowy ma przekątną około 140 cm, ale szerokość zaledwie 122 cm przy proporcjach 16 do 9.

To częste źródło nieporozumień przy zakupie: dwa telewizory o tej samej przekątnej mogą mieć różne wymiary, jeśli różnią się proporcjami obrazu. Przy dobieraniu urządzenia do mebla trzeba więc sprawdzić szerokość podaną w centymetrach, a nie przeliczać przekątną.

Stopy, jardy i mile

Cal należy do układu anglosaskiego, w którym większe jednostki tworzą nietypowe przeliczniki. Stopa to 12 cali, czyli 30,48 cm, jard to 3 stopy, a mila 1760 jardów, co daje około 1609 metrów.

Brak dziesiętnego układu jest główną niedogodnością tego systemu: przeliczenie mili na cale wymaga pomnożenia przez 63 360, podczas gdy w układzie metrycznym wystarcza przesunięcie przecinka. To właśnie ta cecha przesądziła o przyjęciu układu metrycznego przez większość świata.

Zaokrąglanie przy przeliczaniu

Wynik 4,6 cala to dokładnie 11,684 cm, więc zaokrąglenie do 11,68 traci cztery setne milimetra. Przy wymiarach mebli czy ekranów jest to bez znaczenia, ale w obróbce mechanicznej już nie.

Zasada ogólna mówi, że wynik podaje się z taką dokładnością, z jaką podano dane wyjściowe. Skoro 4,6 ma dwie cyfry znaczące, wynik 11,68 jest już dokładniejszy niż uzasadniają dane — poprawnie należałoby podać 12 cm, choć w praktyce zwyczajowo zostawia się dwa miejsca po przecinku.