Azot — właściwości i znaczenie

Co to jest azot?

Azot to pierwiastek chemiczny oznaczany symbolem N. Jest to bezbarwny gaz bez zapachu i smaku. Choć go nie widzimy, jest wokół nas w ogromnej ilości — azot stanowi około 78 procent powietrza, czyli najwięcej ze wszystkich jego składników. To właśnie azotem, a nie tlenem, w większości wypełnione jest powietrze, którym oddychamy.

Jakie właściwości ma azot?

Azot ma kilka charakterystycznych właściwości. Jest bezbarwny, bezwonny i bez smaku. W przeciwieństwie do tlenu nie podtrzymuje spalania ani oddychania — sam azot nie wystarczyłby do życia. Jest też gazem mało aktywnym chemicznie, co oznacza, że niełatwo łączy się z innymi substancjami. W bardzo niskich temperaturach azot można skroplić, otrzymując tak zwany ciekły azot.

Ile azotu jest w powietrzu?

Azot to główny składnik powietrza — stanowi około 78 procent jego objętości. Dla porównania, tlenu jest około 21 procent, a pozostałe składniki to niewielka reszta. Oznacza to, że z każdych pięciu wdechów aż cztery to w większości azot. Mimo że oddychamy głównie azotem, nasz organizm wykorzystuje z powietrza przede wszystkim tlen.

Do czego potrzebny jest azot?

Azot jest bardzo ważny dla roślin. Potrzebują go one do wzrostu i budowy swoich części, jednak nie potrafią pobierać azotu wprost z powietrza. Dlatego w rolnictwie stosuje się nawozy azotowe, które dostarczają roślinom ten pierwiastek w przyswajalnej postaci. Dzięki azotowi rośliny lepiej rosną, a plony są większe. Azot jest więc niezbędny dla przyrody i gospodarki.

Gdzie wykorzystuje się azot?

Azot ma wiele zastosowań. Poza nawozami wykorzystuje się go do ochrony żywności — pakuje się w nim niektóre produkty, aby dłużej zachowały świeżość, bo azot nie sprzyja psuciu. Ciekły azot, o bardzo niskiej temperaturze, służy do zamrażania i chłodzenia. Azot jest też używany w przemyśle, między innymi tam, gdzie trzeba stworzyć warunki bez tlenu.

Azot a spalanie

W odróżnieniu od tlenu azot nie podtrzymuje palenia. Gdyby powietrze składało się z samego azotu, ogień w ogóle by nie płonął. Ta właściwość bywa przydatna — azot można wykorzystać do gaszenia lub zapobiegania pożarom w miejscach, gdzie usuwa się tlen. Pokazuje to, że azot i tlen, choć oba są w powietrzu, zachowują się zupełnie inaczej.

Azot — podsumowanie

Zapamiętaj najważniejsze: azot to bezbarwny gaz oznaczany symbolem N, stanowiący około 78 procent powietrza — najwięcej ze wszystkich składników. Nie podtrzymuje spalania ani oddychania. Jest niezbędny roślinom i wykorzystywany w nawozach, do ochrony żywności oraz jako ciekły azot do chłodzenia.

Obieg azotu w przyrodzie

Azot nieustannie krąży w przyrodzie. Choć jest go w powietrzu bardzo dużo, rośliny nie potrafią pobierać go wprost z atmosfery. Pomagają im w tym specjalne bakterie żyjące w glebie, które przekształcają azot w postać przyswajalną dla roślin. Rośliny wykorzystują go do wzrostu, a gdy obumierają, azot wraca do gleby i powietrza. W ten sposób ten sam azot jest wykorzystywany wielokrotnie.

Ciekły azot i jego zastosowania

Ciekły azot to azot schłodzony do bardzo niskiej temperatury, w której zmienia się w ciecz. Jest tak zimny, że natychmiast zamraża wszystko, z czym się zetknie. Wykorzystuje się go między innymi do szybkiego zamrażania produktów, w medycynie oraz w nauce. Trzeba się z nim obchodzić bardzo ostrożnie, bo jego niska temperatura może być niebezpieczna dla skóry.