Druga wojna punicka — Hannibal
Druga wojna punicka toczyła się w latach 218–201 p.n.e. Znana jest z wyprawy Hannibala przez Alpy i bitwy pod Kannami.
Druga wojna punicka toczyła się w latach 218–201 przed naszą erą. Znana jest przede wszystkim z wyprawy Hannibala przez Alpy.
Przyczyny
- Odwet Kartaginy za straty z pierwszej wojny
- Ekspansja w Hiszpanii — nowa baza gospodarcza Kartaginy
- Spór o Saguntum — miasto sprzymierzone z Rzymem
Kartagina odbudowała siły, opierając się na złożach hiszpańskich. Utrata Sycylii wymusiła szukanie nowego zaplecza, co przesunęło ciężar konfliktu na Półwysep Iberyjski.
Wyprawa Hannibala
Hannibal poprowadził armię z Hiszpanii przez Pireneje i Alpy do Italii, zaskakując Rzymian, którzy spodziewali się ataku od morza. Przeprawa kosztowała go znaczną część wojska.
Manewr ten pozwolił jednak walczyć na terytorium przeciwnika. Zaskoczenie osiągnięto przez wybór drogi uznawanej za niemożliwą — to klasyczny przykład narzucenia przeciwnikowi warunków starcia.
Kanny
W 216 roku przed naszą erą pod Kannami Hannibal okrążył i rozbił znacznie liczniejszą armię rzymską. Bitwa uchodzi za wzorcowy przykład manewru oskrzydlającego.
Celowo osłabił centrum, które ustępowało pod naporem, a silne skrzydła zamknęły przeciwnika w pierścieniu. Schemat ten do dziś omawia się w akademiach wojskowych, mimo upływu ponad dwóch tysięcy lat.
Zakończenie
Mimo zwycięstw Hannibal nie zdobył Rzymu, bo brakowało mu sił oblężniczych i wsparcia. Rzymianie unikali walnych bitew i przenieśli działania do Afryki.
W 202 roku pod Zamą Scypion pokonał Hannibala, wykorzystując przewagę jazdy numidyjskiej. Kartagina utraciła posiadłości i flotę — zwycięstwa taktyczne nie wystarczyły wobec przewagi w zasobach, co pozostaje głównym wnioskiem z tej wojny.
Taktyka zwlekania
Po klęsce pod Kannami Rzymianie przyjęli strategię unikania walnych bitew, nękając przeciwnika i odcinając zaopatrzenie. Jej autorem był Fabiusz Maksymus, zwany Kunktatorem, czyli zwlekającym.
Początkowo krytykowana jako tchórzliwa, okazała się skuteczna. Hannibal bez rozstrzygającej bitwy tracił z czasem przewagę, bo nie mógł uzupełniać strat tak łatwo jak przeciwnik działający we własnym kraju.
Słonie bojowe
Hannibal zabrał na wyprawę słonie, ale większość nie przetrwała przeprawy przez Alpy. Ich znaczenie bojowe było ograniczone, choć wywoływały popłoch wśród nieprzyzwyczajonych oddziałów.
Pod Zamą Rzymianie poradzili sobie z nimi, rozstępując się i przepuszczając zwierzęta między szeregami. To dobry przykład tego, że przewaga wynikająca z zaskoczenia znika, gdy przeciwnik pozna sposób działania.
Trzy wojny w skrócie
- 264–241 p.n.e. — o Sycylię, wygrana Rzymu
- 218–201 p.n.e. — Hannibal, ponowna wygrana Rzymu
- 149–146 p.n.e. — zniszczenie Kartaginy
Druga wojna była najgroźniejsza dla Rzymu i najdłużej pozostawała nierozstrzygnięta. Po niej Kartagina przestała być realnym rywalem, a trzecia wojna miała charakter ostatecznej rozprawy z pokonanym już przeciwnikiem.