Szerokość geograficzna — co to jest
Szerokość geograficzna to współrzędna określająca położenie punktu na Ziemi w kierunku północ–południe. Mierzymy ją w stopniach (°) od równika (0°) do biegunów (90°). Punkty na północ od równika mają szerokość północną (N), a na południe — południową (S). Linie łączące miejsca o tej samej szerokości to równoleżniki.
Co to jest szerokość geograficzna?
Szerokość geograficzna to jedna ze współrzędnych geograficznych, które pozwalają dokładnie określić położenie dowolnego punktu na Ziemi. Szerokość mówi nam, jak daleko dany punkt leży na północ lub południe — czyli w kierunku od równika do biegunów.
Punktem odniesienia jest równik
Szerokość geograficzną liczymy od równika, czyli linii, która dzieli Ziemię na półkulę północną i południową. Równik ma szerokość 0° (zero stopni). To od niego zaczynamy odmierzać, jak bardzo na północ albo na południe znajduje się dane miejsce.
Jak mierzymy szerokość?
Szerokość geograficzną podajemy w stopniach (°). Im dalej od równika, tym większa wartość. Na biegunie północnym wynosi ona 90° N, a na biegunie południowym — 90° S. Oznacza to, że szerokość przyjmuje wartości od 0° (na równiku) do 90° (na biegunach).
Szerokość północna i południowa
Aby wiedzieć, po której stronie równika leży punkt, dodajemy oznaczenie:
- N (północna) — gdy punkt jest na północ od równika;
- S (południowa) — gdy punkt jest na południe od równika.
Na przykład Polska leży na szerokości około 52° N, czyli na półkuli północnej.
Równoleżniki
Linie łączące wszystkie miejsca o tej samej szerokości geograficznej nazywamy równoleżnikami. Biegną one poziomo (równolegle do równika) i tworzą na mapie i globusie wyraźną siatkę. Najważniejszym równoleżnikiem jest właśnie równik. Im bliżej biegunów, tym równoleżniki są krótsze.
Szerokość a długość geograficzna
Szerokość geograficzną często wymienia się razem z długością geograficzną. Różnica jest prosta: szerokość określa położenie w kierunku północ–południe (mierzymy ją od równika), a długość — w kierunku wschód–zachód (mierzymy ją od południka zerowego). Dopiero obie współrzędne razem wyznaczają dokładne miejsce na Ziemi.
Szerokość a klimat
Szerokość geograficzna ma duży wpływ na klimat danego miejsca. W pobliżu równika (małe szerokości) jest zwykle gorąco, bo promienie słoneczne padają tam najbardziej stromo. Im bliżej biegunów (duże szerokości), tym zimniej. Dlatego szerokość geograficzna pomaga przewidzieć, czy w danym rejonie panuje klimat ciepły, umiarkowany czy zimny.
Jak odczytać szerokość z mapy?
Na mapach i globusach szerokość geograficzną odczytujemy z poziomych linii (równoleżników) opisanych liczbami stopni. Wystarczy sprawdzić, między którymi równoleżnikami leży dany punkt, i dodać oznaczenie N lub S. Na przykład, jeśli miasto znajduje się tuż przy linii 50° na półkuli północnej, jego szerokość to około 50° N. To prosta, ale bardzo przydatna umiejętność, którą wykorzystujemy na lekcjach geografii i podczas samodzielnej, uważnej pracy z mapą oraz z atlasem geograficznym w szkole.
Gdzie wykorzystuje się szerokość geograficzną?
Szerokość geograficzna jest niezbędna, by określać położenie miast, statków czy samolotów. Korzystają z niej mapy, atlasy i nawigacja GPS. Dzięki współrzędnym możemy jednoznacznie wskazać każde miejsce na świecie. Dlatego szerokość i długość geograficzna to podstawa orientacji na mapie i w terenie, bez której trudno byłoby planować dalekie podróże czy tworzyć dokładne mapy świata.