Strony świata — główne i pośrednie

Cztery główne strony świata

Strony świata pomagają określić kierunek i położenie w terenie. Wyróżniamy cztery główne strony świata:

• północ — oznaczana literą N (od ang. north),
• południe — S (south),
• wschód — E (east),
• zachód — W (west).

Kierunki pośrednie

Pomiędzy głównymi kierunkami leżą kierunki pośrednie: północny wschód (NE), południowy wschód (SE), południowy zachód (SW) i północny zachód (NW). Dzięki nim możemy dokładniej określić kierunek — np. „idź na północny zachód”.

Jak wyznaczyć strony świata według Słońca?

Najprostszy sposób to obserwacja Słońca. Słońce wschodzi na wschodzie, a zachodzi na zachodzie. W południe (w Polsce) Słońce znajduje się na południu. Jeśli staniemy twarzą do południa, to za nami jest północ, po lewej wschód, a po prawej zachód.

Kompas — igła wskazuje północ

Najpewniejszym przyrządem do wyznaczania kierunków jest kompas. Jego namagnesowana igła zawsze wskazuje północ (kierunek bieguna magnetycznego Ziemi). Gdy znamy północ, łatwo ustalić pozostałe kierunki. Kompasu używają turyści, żeglarze, a dawniej także podróżnicy i odkrywcy.

Róża wiatrów

Wszystkie kierunki przedstawia się często na rysunku zwanym różą wiatrów. To gwiazda, której ramiona wskazują główne i pośrednie strony świata. Róża wiatrów pojawia się na mapach i pomaga w odczytywaniu kierunków.

Inne sposoby orientacji

Strony świata można wyznaczyć także na inne sposoby. W nocy pomaga Gwiazda Polarna, która znajduje się dokładnie nad północą. Współcześnie najczęściej korzystamy z nawigacji w telefonie (GPS), która sama pokazuje kierunki. Warto jednak znać też sposoby naturalne, np. obserwację Słońca, na wypadek gdyby telefon się rozładował.

Strony świata na mapie

Na większości map obowiązuje prosta zasada: góra to północ, dół to południe, prawa strona to wschód, a lewa to zachód. Dzięki temu, patrząc na mapę, od razu wiemy, w którą stronę prowadzą drogi i gdzie leżą poszczególne miejsca. Znajomość stron świata to podstawa orientacji w terenie i czytania map.

Ciekawostka o nazwach

Nazwy stron świata wiążą się ze Słońcem. Wschód to kierunek, w którym Słońce wschodzi (pojawia się rano), a zachód — w którym zachodzi (znika wieczorem). Dlatego kraje leżące na wschodzie nazywa się czasem „Wschodem”, a na zachodzie „Zachodem”. Co ciekawe, oznaczenia liter pochodzą z języka angielskiego: N, S, E, W, dlatego są takie same na mapach na całym świecie. Dzięki temu turysta z dowolnego kraju odczyta kierunki na tej samej mapie bez trudu, niezależnie od języka, którym się posługuje. To bardzo praktyczne rozwiązanie, które ułatwia podróżowanie i korzystanie z map w obcych krajach, a także współpracę żeglarzy i pilotów z całego świata.

Mapa zawsze ma północ u góry

Warto zapamiętać ważną zasadę: na niemal każdej mapie północ znajduje się u góry, południe na dole, wschód po prawej, a zachód po lewej. Dzięki tej umowie mapy z całego świata da się czytać tak samo. Jeśli więc wiesz, gdzie na mapie jest góra, od razu znasz wszystkie cztery kierunki.