Pięć przykazań kościelnych — treść
Pięć przykazań kościelnych dotyczy obowiązków wiernych wobec wspólnoty: udziału we Mszy w niedziele i święta, spowiedzi przynajmniej raz w roku, komunii w okresie wielkanocnym, zachowywania postów oraz troski o potrzeby Kościoła.
Przykazania kościelne bywają mylone z przykazaniami Bożymi, choć dotyczą czegoś innego. Poniżej ich treść wraz z wyjaśnieniem różnicy, o którą pyta się na egzaminie do bierzmowania.
Treść pięciu przykazań kościelnych
- W niedziele i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.
- Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.
- Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię Świętą.
- Zachowywać nakazane posty i wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a w czasie Wielkiego Postu powstrzymywać się od udziału w zabawach.
- Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.
Różnica wobec przykazań Bożych
To najczęstsze pytanie kontrolne. Przykazania Boże — dziesięć — dotyczą zasad moralnych i według nauczania pochodzą wprost od Boga, przekazane Mojżeszowi. Przykazania kościelne — pięć — ustanowił Kościół i dotyczą obowiązków praktycznych wobec wspólnoty.
Konsekwencja jest taka, że treść przykazań kościelnych bywała zmieniana, gdy zmieniały się okoliczności życia wiernych, podczas gdy dekalog pozostaje niezmieniony. Obecna wersja obowiązująca w Polsce została ogłoszona w 2003 roku.
Posty w praktyce
Czwarte przykazanie budzi najwięcej pytań, bo rozróżnia dwa rodzaje ograniczeń:
- Wstrzemięźliwość od mięsa — obowiązuje w piątki całego roku oraz w Środę Popielcową, od 14. roku życia
- Post ścisły — ograniczenie ilości posiłków, obowiązuje w Środę Popielcową i Wielki Piątek, między 18. a 60. rokiem życia
Od obowiązku zwolnione są osoby chore, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby wykonujące ciężką pracę fizyczną.
Święta nakazane w Polsce
Poza niedzielami pierwsze przykazanie obejmuje święta nakazane. W Polsce są to między innymi Boże Narodzenie, Nowy Rok, Objawienie Pańskie, Wniebowstąpienie, Boże Ciało, Wniebowzięcie NMP oraz Wszystkich Świętych.
Lista różni się między krajami — część świąt obchodzonych w Polsce jako nakazane w innych państwach przeniesiono na najbliższą niedzielę, zwykle dlatego, że nie są tam dniami wolnymi od pracy.
Piąte przykazanie w praktyce
Troska o potrzeby wspólnoty bywa rozumiana wyłącznie jako wsparcie finansowe, ale nauczanie ujmuje ją szerzej. Obejmuje także czas i pracę na rzecz parafii: udział w grupach, pomoc przy wydarzeniach, zaangażowanie w działalność charytatywną.
W Polsce funkcjonuje model dobrowolnych ofiar składanych podczas Mszy, w odróżnieniu od części krajów Europy Zachodniej, gdzie działa podatek kościelny odprowadzany przez państwo od osób deklarujących przynależność do wspólnoty. To różnica organizacyjna, nie doktrynalna.
Jak zapamiętać przed egzaminem
Pomaga pogrupowanie według tematu: pierwsze dotyczy niedzieli, drugie i trzecie sakramentów, czwarte postów, piąte wsparcia wspólnoty. Taki podział jest łatwiejszy do odtworzenia niż mechaniczna lista.
Warto też przygotować odpowiedź na pytanie o różnicę wobec dekalogu — pada niemal zawsze, a odpowiedź brzmi krótko: przykazania Boże dotyczą moralności i pochodzą od Boga, kościelne dotyczą praktyki wspólnoty i ustanowił je Kościół.