Nizina Czarnomorska — czarnoziemy

Nizina Czarnomorska to równina wzdłuż północnych wybrzeży Morza Czarnego, na terenie Ukrainy, Mołdawii i Rosji. Słynie z żyznych czarnoziemów.

Położenie i cechy

• Państwa — Ukraina, Mołdawia, częściowo Rosja
• Wysokość — przeważnie poniżej 150 metrów
• Klimat — umiarkowany kontynentalny, z suchymi latami
• Roślinność — step, dziś w większości zaorany

Region stanowi południową część Niziny Wschodnioeuropejskiej. Opada łagodnie ku morzu, a rzeki tworzą przy ujściach rozległe limany, czyli zatoki powstałe w zalanych dolinach.

Czarnoziemy

To jedne z najżyźniejszych gleb świata, powstałe pod roślinnością stepową. Trawy corocznie obumierają, a ich szczątki wzbogacają glebę w próchnicę.

Warstwa próchnicza sięga niekiedy metra grubości. Powstawała setkami lat, a zniszczyć ją można w ciągu kilku dekad przez erozję albo niewłaściwą uprawę — dlatego czarnoziemy uznaje się za zasób praktycznie nieodnawialny.

Rolnictwo

Region należy do najważniejszych obszarów uprawy zbóż w Europie. Dominuje pszenica, kukurydza oraz słonecznik.

Ograniczeniem jest niedobór opadów latem, dlatego część upraw wymaga nawadniania. Wydajność zależy silnie od pogody w konkretnym roku, co czyni zbiory zmiennymi mimo doskonałych gleb.

Morze Czarne

Akwen ma niskie zasolenie w warstwie powierzchniowej dzięki dopływowi dużych rzek. Głębsze warstwy są natomiast bardziej słone i pozbawione tlenu.

Woda nie miesza się między warstwami, więc poniżej około dwustu metrów życie praktycznie nie występuje. To największy na świecie zbiornik wody beztlenowej — cecha wynikająca z ograniczonej wymiany z Morzem Śródziemnym przez wąskie cieśniny.

Step i jego przekształcenie

Pierwotną roślinnością były trawy stepowe, dziś zachowane jedynie w rezerwatach. Niemal cały obszar zamieniono w pola uprawne.

Zaoranie stepu odsłoniło glebę na działanie wiatru, co doprowadziło do erozji na dużą skalę. Zakładanie pasów zadrzewień między polami stało się w związku z tym standardowym rozwiązaniem ochronnym w regionach stepowych.

Gleby świata dla porównania

• Czarnoziemy — stepy, bardzo żyzne
• Gleby brunatne — lasy liściaste strefy umiarkowanej
• Bielice — lasy iglaste, ubogie i kwaśne
• Laterytowe — strefa równikowa, ubogie mimo bujnej roślinności

Zestawienie pokazuje, że żyzność gleby nie idzie w parze z bujnością roślinności. W lesie równikowym składniki krążą szybko między organizmami, więc niemal nie gromadzą się w glebie — na stepie jest odwrotnie.

Limany

To zatoki powstałe w dolinach rzecznych zalanych przez morze po podniesieniu się jego poziomu. Bywają oddzielone od otwartej wody piaszczystymi mierzejami.

Woda w limanach jest słonawa, bo miesza się w nich dopływ rzeczny z morskim. Powstają w nich odrębne warunki życia, a niektóre limany wykorzystuje się do pozyskiwania soli i leczniczych mułów.