Najbardziej zasolone morze — Martwe

Najbardziej zasolonym akwenem świata jest Jezioro Assal w Dżibuti. Spośród mórz największe zasolenie ma Morze Martwe, sięgające około 34 procent.

Rekordy zasolenia

• Jezioro Assal — około 35 procent
• Morze Martwe — około 34 procent
• Morze Czerwone — około 4 procent, najbardziej słone morze otwarte
• Ocean światowy — średnio 3,5 procent
• Bałtyk — od 0,3 do 2 procent

Morze Martwe jest w istocie jeziorem, mimo nazwy. Nazwy akwenów bywają historyczne i nie odpowiadają klasyfikacji naukowej — podobnie jak Morze Kaspijskie, będące największym jeziorem świata.

Od czego zależy zasolenie

Decyduje bilans między dopływem wody słodkiej a parowaniem. Wysokie zasolenie występuje tam, gdzie parowanie przewyższa dopływ, a akwen nie ma odpływu.

Morze Martwe leży w gorącym klimacie, w depresji bez ujścia do oceanu. Woda odparowuje, a sole pozostają i gromadzą się przez tysiąclecia — to ten sam mechanizm, który tworzy zasolone gleby przy nawadnianiu.

Dlaczego się w nim unosimy

Gęstość wody w Morzu Martwym przekracza gęstość ciała człowieka, więc siła wyporu wystarcza, by utrzymać go na powierzchni bez ruchu.

Nie da się w nim natomiast normalnie pływać ani zanurkować. Woda podrażnia też oczy i błony śluzowe, a jej połknięcie bywa niebezpieczne, dlatego kąpiel wymaga ostrożności.

Zasolenie Bałtyku

Bałtyk należy do najmniej zasolonych mórz świata. Powodem jest liczny dopływ rzek oraz wąskie i płytkie połączenie z Morzem Północnym, utrudniające wymianę wód.

Zasolenie maleje ku wschodowi i północy, od około 2 procent w cieśninach duńskich do 0,3 procent w Zatoce Botnickiej. Ta zmienność decyduje o tym, które gatunki morskie mogą tu żyć — im dalej na wschód, tym mniej gatunków słonowodnych.

Jak podaje się zasolenie

Zasolenie wyraża się w promilach albo gramach soli na kilogram wody. Ocean światowy ma średnio 35 promili, czyli 35 gramów soli w kilogramie wody.

Zapis w procentach bywa mylący, bo wartości są niewielkie i różnice łatwo przeoczyć. Promile są w oceanografii jednostką standardową właśnie dlatego, że lepiej oddają istotne różnice między akwenami.

Skład soli morskiej

• Chlorek sodu — około 78 procent soli
• Chlorek magnezu — około 10 procent
• Siarczany — wapnia i magnezu

W Morzu Martwym proporcje są inne — przeważają sole magnezu i potasu, a nie sodu. Dlatego jego woda ma gorzki smak i inne właściwości niż woda morska, mimo znacznie wyższego zasolenia.

Zasolenie a życie w wodzie

Organizmy morskie i słodkowodne różnią się sposobem gospodarowania wodą. Ryby morskie stale ją tracą do otoczenia i muszą pić, a słodkowodne przeciwnie — usuwają jej nadmiar.

Wynika to ze zjawiska osmozy, w którym woda przechodzi przez błony w stronę roztworu bardziej stężonego. Dlatego większość gatunków nie przetrwa przeniesienia między środowiskami — wyjątkiem są ryby wędrowne, jak łosoś czy węgorz, których organizm potrafi się przestawić.