Morze Barentsa — położenie i cechy

Morze Barentsa to część Oceanu Arktycznego, położona na północ od Norwegii i Rosji. Mimo wysokiej szerokości geograficznej częściowo nie zamarza.

Położenie i cechy

• Granice — Norwegia, Rosja, Svalbard, Nowa Ziemia
• Powierzchnia — około 1,4 miliona kilometrów kwadratowych
• Głębokość — średnio około 230 metrów, szelfowe
• Zasolenie — zmienne, od 32 do 35 promili

Nazwa pochodzi od holenderskiego żeglarza poszukującego drogi na wschód. To akwen szelfowy, czyli płytki, co odróżnia go od głębokich basenów oceanicznych i ma znaczenie dla rybołówstwa.

Dlaczego nie zamarza

Do południowo-zachodniej części dociera ciepły Prąd Norweski, przedłużenie Golfsztromu. Utrzymuje on wody wolne od lodu przez cały rok.

Dzięki temu port w Murmańsku jest dostępny zimą, mimo położenia za kołem podbiegunowym. Prąd morski przesuwa granicę zamarzania o setki kilometrów na północ — to najlepszy przykład wpływu prądów na klimat.

Znaczenie gospodarcze

Akwen należy do najbogatszych łowisk świata, zwłaszcza dorsza. Pod dnem znajdują się też duże złoża gazu ziemnego i ropy.

Wydobycie w warunkach arktycznych jest kosztowne i ryzykowne ze względu na lód, sztormy oraz trudności z usuwaniem ewentualnych wycieków. Kwestia eksploatacji tych złóż bywa przedmiotem sporu między względami gospodarczymi a ochroną środowiska.

Zmiany klimatu

Obszar arktyczny ociepla się szybciej niż reszta planety. Zasięg lodu morskiego na Morzu Barentsa wyraźnie się zmniejszył w ostatnich dekadach.

Zjawisko to ma skutki wykraczające poza region: mniejsza powierzchnia lodu oznacza mniejsze odbijanie promieniowania słonecznego. Ciemniejsza woda pochłania więcej ciepła, co dodatkowo przyspiesza ocieplenie — to przykład sprzężenia zwrotnego dodatniego.

Prądy morskie i klimat

• Golfsztrom — ociepla Europę Zachodnią
• Prąd Norweski — jego przedłużenie, ogrzewa Skandynawię
• Prąd Peruwiański — chłodny, sprzyja powstaniu pustyni Atakama
• Prąd Labradorski — chłodny, ochładza wschodnią Kanadę

Zestawienie pokazuje, że o klimacie wybrzeża decyduje nie tylko szerokość geograficzna. Bergen w Norwegii i Nuuk na Grenlandii leżą podobnie daleko na północ, a różnią się średnią temperaturą o kilkanaście stopni.

Spór o granice morskie

Podział Morza Barentsa między Norwegię a Rosję był przez dekady przedmiotem rozmów, zakończonych porozumieniem o rozgraniczeniu w 2010 roku. Stawką był dostęp do łowisk i złóż.

Sprawy takie rozstrzyga się na podstawie prawa morza, które określa zasięg wód terytorialnych i stref ekonomicznych. Przy tematach bieżącej polityki warto trzymać się faktów i dat, a oceny przedstawiać jako stanowiska stron.