Przelicznik liczb rzymskich
Ten przelicznik zamienia liczby arabskie na rzymskie i odwrotnie w zakresie 1–3999. Pokazuje rozpisanie krok po kroku, wykrywa błędne znaki i podpowiada zapis kanoniczny przy nietypowych formach.
🧮 Policz od razu
Jak działa zapis rzymski?
System opiera się na siedmiu znakach: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500, M=1000. Wartości dodajemy od największej (MMXXVI = 2026), a gdy mniejszy znak stoi przed większym — odejmujemy: IV=4, IX=9, XL=40, XC=90, CD=400, CM=900. Stąd 1990 to MCMXC (1000 + 900 + 90). Przelicznik rozpisuje te kroki przy każdej zamianie.
Reguły, które łatwo pominąć
Ten sam znak może wystąpić najwyżej trzy razy z rzędu (III=3, ale 4 to IV), odejmujemy tylko I, X i C (nie ma zapisu VL), a V, L i D nigdy się nie powtarzają. Klasyczny zakres to 1–3999 — Rzymianie nie znali zera ani ujemnych, a większe liczby zapisywali dodatkowymi oznaczeniami (np. kreską nad znakiem), których dziś się już nie używa.
Ciekawostka: IIII na zegarach
Na wielu tarczach zegarów czwórka widnieje jako IIII zamiast IV — to wielowiekowa tradycja zegarmistrzowska (m.in. dla symetrii z VIII po drugiej stronie tarczy). Przelicznik przyjmie taki zapis i policzy go poprawnie, ale podpowie formę kanoniczną. Podobnie „rozprostuje” inne niestandardowe zapisy, o ile używają dozwolonych znaków.
Gdzie dziś spotykasz liczby rzymskie?
W numerach wieków (XXI wiek) i władców (Jan III Sobieski), rozdziałach i tomach książek, na tarczach zegarów i fasadach budynków z datą budowy, w numeracji liceów czy aktów prawnych. Data MCMXC na kamienicy to właśnie 1990 — od teraz odczytasz ją bez zgadywania.
Kiedy się przydaje?
Przy odczytywaniu dat z pomników i budynków, numeracji rozdziałów i wieków w pracach szkolnych, układaniu eleganckich numeracji dokumentów oraz w nauce historii i matematyki — zamiana w obie strony z rozpisaniem to najszybszy sposób, by system wszedł w krew.