Układ okresowy pierwiastków — tablica
Narzędzie przedstawia interaktywną tablicę Mendelejewa z danymi każdego pierwiastka: masą atomową, liczbą atomową, grupą, okresem i właściwościami.
Układ okresowy porządkuje pierwiastki według rosnącej liczby atomowej, a jego budowa odzwierciedla konfigurację elektronową atomów.
Jak czytać tablicę
- Liczba atomowa — liczba protonów w jądrze; wyznacza tożsamość pierwiastka
- Masa atomowa — średnia ważona mas izotopów
- Grupa — kolumna; pierwiastki o podobnych właściwościach
- Okres — wiersz; liczba powłok elektronowych
Dlaczego pierwiastki w grupie są podobne
Bo mają tyle samo elektronów na powłoce zewnętrznej, a to one decydują o zachowaniu chemicznym. Sód i potas reagują podobnie gwałtownie z wodą właśnie dlatego, że oba mają jeden elektron walencyjny.
To najważniejsza zależność w całej tablicy: położenie pierwiastka pozwala przewidzieć jego właściwości, zanim się je zbada. Na tym polegała siła układu opracowanego przez Mendelejewa, który zostawił w nim puste miejsca i trafnie opisał właściwości nieodkrytych jeszcze pierwiastków.
Tendencje w układzie
- Promień atomowy — rośnie w dół grupy, maleje w prawo w okresie
- Elektroujemność — maleje w dół, rośnie w prawo
- Charakter metaliczny — rośnie w dół i w lewo
Malejący promień w okresie bywa zaskakujący, skoro elektronów przybywa. Powodem jest rosnący ładunek jądra, który silniej przyciąga powłokę elektronową — a nowe elektrony trafiają na tę samą powłokę, więc nie zwiększają rozmiaru atomu.